İçeriğe atla
Korinsa
Giriş yap

Hukukta yapay zekâ

Yapay zekâ ile sözleşme inceleme

Makine sözleşmede maddeyi, tarafı, tarihi ve sürüm farkını çıkarır; hukuki nitelendirmeyi yapmaz. Bu sayfa ayrımı somutlaştırır: dokuz riskli madde kalıbı, her birinin kanuni dayanağı ve düzeltilmiş hâli yan yana.

9
risk kalıbı
3
hazır örnek
6
kanun dayanağı

Madde tarayıcı

Desen kontrolü · yapay zekâ değil

Bir sözleşme maddesi yapıştırın; araç dokuz bilinen risk kalıbını arar. Tarama tamamen tarayıcınızda ve desen temellidir: hiçbir model çağrılmaz, metniniz sunucuya gönderilmez. Sonuç bir hukuki değerlendirme değildir.

Hazır örnekler

Hukukta yapay zekâ Güncelleme: 28 Ağustos 2026 12 dakikalık okuma

Kısa cevap

Yapay zekâ sözleşme incelemesinde güvenilir olduğu işler, cevabı EVRAĞIN İÇİNDE olan işlerdir: maddeleri ve başlıkları çıkarma, taraf/tarih/tutar künyesi kurma, iki sürüm arasındaki farkı madde madde gösterme, benzer maddeleri arşivde bulma ve bilinen risk kalıplarını işaretleme. Yanıldığı yer ise cevabı evrağın DIŞINDA olan işlerdir: madde ve karar atıfları, yürürlük bilgisi, hukuki nitelendirme ve müzakere edilmiş sayıların yerine "piyasa standardı" koymak. Bir başka sınır daha vardır ve daha az konuşulur: inceleme metinde OLANI okur, olmayanı göremez — tavanı yazılmamış bir cezai şart ya da hiç yazılmamış bir mücbir sebep tanımı metinde iz bırakmaz. Son söz her hâlde avukatındır; Avukatlık Kanunu m.34 uyarınca özen yükümlülüğü bir araca devredilemez.

Makine gerçekte ne yapıyor?

Sözleşme incelemesinde bir modelin güvenilirliği yeteneğe göre değil, cevabın nerede olduğuna göre değişir. Cevap evrağın içindeyse iş bir okuma işidir ve doğrulanabilir. Cevap evrağın dışındaysa — mevzuatta, içtihatta, piyasa teamülünde — iş bir hatırlama işine döner ve hatırlama uydurmayla aynı biçimde görünür. Aşağıdaki altı satırın hepsi birinci gruptandır; ikinci grup bir sonraki bölümde.

Madde ve başlık çıkarımı

Güven: Yüksek

Girdi — evrakta ne var

62 sayfalık sözleşme; maddeler 1, 1.1, 1.1.a diye numaralanmış, iki yerde numaralandırma baştan başlıyor.

Çıktı — makine ne üretir

Başlığı, numarası, metni ve belgedeki konumu ayrı ayrı tutulan madde listesi; tekrar eden numaralar ayrı düğüm olarak işaretli.

Sınır: Taranmış (görüntü) bir dosyada önce metin katmanı gerekir; OCR hatası doğrudan çıkarıma geçer ve orada görünmez olur.

Taraf, tarih ve tutar künyesi

Güven: Yüksek

Girdi — evrakta ne var

Künye sayfası ve imza bloğu; tarih 05/06/2026 biçiminde, bedel iki para biriminde yazılmış.

Çıktı — makine ne üretir

Taraf unvanları, imza tarihi, süre, bedel ve para birimi — her biri ayrı alan olarak, geldiği sayfaya bağlı.

Sınır: Gün/ay sırası ve para birimi en sık karışan iki alandır. İkisi de imza sayfasından gözle teyit edilir; bu iki alanın kontrolü otuz saniye sürer.

Sürüm karşılaştırma

Güven: En yüksek

Girdi — evrakta ne var

v2 ve v3; 40 maddede 7 değişiklik var, biri yalnızca tek bir kelime.

Çıktı — makine ne üretir

Eklenen, çıkarılan ve taşınan maddelerin listesi; değişen parça madde metninin içinde işaretli.

Sınır: Cevabı tamamen iki metnin içinde olan tek iş budur; dışarıdan hiçbir bilgi gerekmez. Asıl ayar biçim değişikliğini anlam değişikliğinden ayıran eşiktir — eşik yoksa 40 maddenin 40’ı da “değişmiş” görünür.

Benzer madde bulma

Güven: Orta

Girdi — evrakta ne var

Elinizdeki cezai şart maddesi.

Çıktı — makine ne üretir

Kendi arşivinizde aynı işi gören maddeler ve aralarındaki farklar.

Sınır: “Benzer” ile “aynı sonucu doğuran” aynı şey değildir: iki madde birbirine çok benzeyip zıt sonuç verebilir — tek kelimelik bir “ve/veya” farkı yeter.

Risk kalıbı işaretleme

Güven: Orta

Girdi — evrakta ne var

Madde metni.

Çıktı — makine ne üretir

Bilinen kalıpların işareti ve her işaretin gerekçesi.

Sınır: İşaret bir sonuç değil, bir okuma sırasıdır. Aynı kalıp bir sözleşmede kabul edilebilir, diğerinde kabul edilemezdir; farkı yaratan metin değil, pazarlık gücü ve edimin niteliğidir.

Özet ve sınıflandırma

Güven: Biçimde yüksek, içerikte orta

Girdi — evrakta ne var

Evrağın tamamı.

Çıktı — makine ne üretir

Tür etiketi, konu başlığı ve kısa özet.

Sınır: Özet olumsuzlamayı düşürebilir: “sorumlu değildir” cümlesi özet içinde tersine dönebilir. Sorumluluk, süre ve yetki cümleleri özetten değil metinden okunur.

Nerede yanılıyor?

Aşağıdaki altı çıktının hepsi akıcı, kendinden emin ve biçimsel olarak kusursuzdur. Hiçbirini üslubundan tanıyamazsınız; hepsi ancak metinle ya da kaynağıyla karşılaştırılınca çöker. Solda çıktının söylediği, sağda gerçekte olan var.

Çıktıda ne görünür

Uydurulmuş atıf

«Ceza koşulunun indirilmesi TBK m.180 uyarınca hâkimin takdirindedir.»

Gerçekte ne oldu

Cümle kusursuz, numara yanlış: aşırı ceza koşulunun indirilmesini düzenleyen hüküm TBK m.182’dir. Uydurma, yanlış bir cümlenin içinde değil DOĞRU bir cümlenin içinde gelir — bu yüzden okuyarak yakalanmaz, yalnız kaynağından doğrulanarak yakalanır.

Çıktıda ne görünür

Olumsuzlamanın düşmesi

«Hizmet sağlayıcı, dolaylı zararlardan sorumludur.»

Gerçekte ne oldu

Maddede “sorumlu değildir” yazıyordu. Olumsuzlama tek kelimedir ve özet sıkıştıkça ilk düşen odur; anlam tersine döner ama cümle hâlâ akıcı okunur. Sorumluluk, süre ve yetki cümleleri bu yüzden özetten değil metinden okunur.

Çıktıda ne görünür

Yürürlük körlüğü

«Bu konuda 818 sayılı Borçlar Kanunu m.161 uygulanır.»

Gerçekte ne oldu

Mülga metin yürürlükteymiş gibi anlatılır. Modelin bilgisi bir tarihte donar; sizin sözleşmenizin tarihinde donmaz. Yürürlük her zaman mevzuat metninden teyit edilir — özellikle 2011’de değişen borçlar ve ticaret mevzuatında.

Çıktıda ne görünür

Eksik olanı görmemek

«Cezai şart maddesi mevcut ve açıkça düzenlenmiş.»

Gerçekte ne oldu

Doğru — ve eksik. Maddede üst sınır yok. İnceleme metinde OLANI okur; yazılmamış bir cümle metinde iz bırakmaz. Bu, bu sayfadaki tarayıcının da sınırıdır ve kalıp listesinin yanına bir eksik-madde kontrolü konmasının sebebidir.

Çıktıda ne görünür

Müzakere edilmiş sayının üzerine yazmak

«Sorumluluk tavanı, piyasa standardı olan 12 aylık bedelle sınırlandırılmıştır.»

Gerçekte ne oldu

Metinde 24 ay yazıyordu ve o rakam üç turluk bir müzakerenin sonucuydu. Model tipik kalıba çeker; dosyanızda tipik OLMAYAN her şey — pazarlıkla alınmış her sayı, özel olarak eklenmiş her istisna — bu çekimin altında kalır.

Çıktıda ne görünür

Belgeleri karıştırmak

«Madde 12.3 uyarınca fesih bildirim süresi 30 gündür.»

Gerçekte ne oldu

Madde 12.3 ekte değil ana metinde; ekteki 12.3 başka bir şey söylüyor. Çok belgeli bir dosyada her cümlenin hangi belgenin hangi sayfasından geldiği gösterilmiyorsa çıktı doğrulanamaz — ve doğrulanamayan bir çıktı, elle yeniden yapılacak bir iştir.

Dokuz risk kalıbı: önce ve sonra

Aşağıdaki dokuz kalıp, sayfanın üstündeki tarayıcının aradığı kalıplardır. Her biri için ne bulunduğu, neden riskli olduğu ve düzeltilmiş örnek metni yan yana duruyor: solda sorunlu hâl (üstü çizili), sağda düzeltilmiş hâl (altı çizili). Örnek metinler bir şablon değil, bir başlangıç noktasıdır — süre, oran ve tutarlar sizin müzakerenizin sonucudur.

Hazır örnek maddeler

Aşağıdaki üç metin, sayfanın üstündeki tarayıcının hazır örnekleridir; düğmeye basıldığında tarayıcı metni buradan okur. Her örneğin altında hangi kalıpların işaretleneceği yazılı — yani JavaScript çalışmasa da sonucu görürsünüz.

Fesih ve sorumluluk

İşveren, sözleşmeyi sebep göstermeksizin ve herhangi bir bildirimde bulunmaksızın dilediği zaman tek taraflı olarak feshetme hakkına sahiptir. Hizmet sağlayıcı, hizmetin kullanımından doğan hiçbir doğrudan veya dolaylı zarardan hiçbir şekilde sorumlu değildir. Yüklenici, işi en kısa sürede teslim eder.

İşaretlenecek kalıplar Tek yanlı fesih Belirsiz teslim / ifa süresi Sorumluluğun tümüyle kaldırılması

Gizlilik ve cezai şart

Taraflar, işbu sözleşme kapsamında öğrendikleri her türlü bilgiyi süresiz olarak gizli tutmakla yükümlüdür. Gizliliğin ihlali hâlinde Yüklenici, her bir ihlal için 500.000 TL cezai şart öder.

İşaretlenecek kalıplar Tavansız cezai şart Süresiz ve sınırsız gizlilik

Ekler, değişiklik ve uyuşmazlık

İnternet sitemizde yayımlanan Hizmet Politikası ve yürürlükteki tüm ekler işbu sözleşmenin ayrılmaz parçasıdır. Hizmet sağlayıcı, sözleşme hükümlerini ve ücret tarifesini dilediği zaman tek taraflı olarak değiştirme hakkını saklı tutar. Mücbir sebep hâllerinde tarafların yükümlülükleri askıya alınır. İşbu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklar tahkim yoluyla çözümlenir; İstanbul (Çağlayan) Mahkemeleri ve İcra Daireleri münhasıran yetkilidir.

İşaretlenecek kalıplar Yetki ile tahkim şartının çelişmesi Tek taraflı değiştirme yetkisi İmzasız ek / zeyilname atfı Tanımsız mücbir sebep

Avukatın devredemeyeceği dört kontrol

Yukarıdaki kalıpların hepsi otomatik olarak işaretlenebilir. Aşağıdaki dördü işaretlenemez: biri hukuki nitelendirme, biri doğrulama, biri tercih, biri de sır saklama kararıdır. Bir araç bunların hiçbirine karar veremez — yalnız girdisini hazırlayabilir.

Hukuki nitelendirme

Av. K. m.35

Bir kaydın “riskli” olması hukuki bir sonuç değildir. Geçerli mi, yazılmamış mı sayılır, kesin hükümsüz mü — bunlar nitelendirmedir ve nitelendirme, hukuki yardımın kendisidir.

Atıfların doğrulanması

Av. K. m.34

Madde numarası, fıkra, yürürlük tarihi ve karar künyesi kaynağından teyit edilmeden dilekçeye, mütalaaya ya da müzakere notuna girmez. Özen ve doğruluk yükümlülüğü tam olarak budur.

Müzakere kararı

Hangi risk kabul edilir, hangisinin karşılığında hangi taviz verilir, hangi madde uğruna imza ertelenir? Araç riski gösterir; tercihi, hesabı ve sonucunu gösteremez.

Metnin nereye gittiği

Av. K. m.36 · KVKK m.9, m.12

Müvekkile ait bir sözleşmenin hangi sisteme yüklendiği, ne kadar saklandığı ve model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığı bir araç ayarı değil, bir sır saklama ve veri güvenliği kararıdır.

Sağlıklı bir inceleme akışı

Yedi adım. Sıra bozulduğunda denetim de bozulur: atıfları doğrulamadan müzakereye girmek, doğrulanmamış bir numarayı masaya taşımaktır. Solda her adımın yerine geçen kestirme, sağda adımın kendisi.

  1. Kestirme

    Taranmış dosyayı doğrudan yükle.

    Adım

    1.Metni makine okunur hâle getir.

    Görüntü PDF üzerinde madde çıkarımı güvenilmezdir; OCR hatası doğrudan çıkarıma geçer ve orada görünmez olur.

  2. Kestirme

    Künyeyi çıktıdan oku.

    Adım

    2.Künyeyi imza sayfasından teyit et.

    Taraf unvanı, imza tarihi, süre, bedel ve para birimi. Tarih biçimi ile para birimi en sık karışan iki alandır.

  3. Kestirme

    İki sürümü göz kararı karşılaştır.

    Adım

    3.Farkı madde bazında al.

    Cevabı tamamen metnin içinde olan tek iş budur ve bu yüzden en güvenilir adımdır.

  4. Kestirme

    Risk listesini sonuç say.

    Adım

    4.İşaretleri okuma sırası olarak kullan.

    Kalıbın bu sözleşmede riskli olup olmadığı bağlama bağlıdır; kalıp bir soru sorar, cevap vermez.

  5. Kestirme

    Atfı çıktıdaki hâliyle dilekçeye taşı.

    Adım

    5.Her atfı kaynağından doğrula.

    Madde numarası, fıkra ve yürürlük mevzuat metninden teyit edilir. Doğru bir cümlenin içindeki yanlış numara en pahalı hatadır.

  6. Kestirme

    Bulunan riskleri gider, bitir.

    Adım

    6.Eksik olanı ayrıca ara.

    Cezai şartın tavanı, mücbir sebebin tanımı, fesih bildirim süresi, uygulanacak hukuk ve yetki/tahkim tekilliği. Tarama yazılmamış bir cümleyi göremez.

  7. Kestirme

    Aracın önerdiği metni imzala.

    Adım

    7.Nitelendirmeyi ve müzakere kararını sen ver.

    İmza ve sorumluluk avukattadır; özen yükümlülüğü bir araca devredilemez (Avukatlık Kanunu m.34).

Sık sorulan sorular

Yapay zekâ sözleşme incelemesi avukatın yerini alır mı?
Almaz. Makine evrak üzerinde okuma, çıkarma, karşılaştırma ve işaretleme işlerini hızlandırır; hukuki nitelendirmeyi ve müzakere kararını vermez. Avukatlık Kanunu m.34 avukata özen ve doğruluk yükümlülüğü yükler ve bu yükümlülük bir araca devredilemez: çıktı yanlışsa sorumluluk aracın değil, imzayı atanındır.
Sözleşme incelemesinde yapay zekâ en çok nerede yanılıyor?
Cevabı evrağın DIŞINDA olan işlerde. Madde ve karar atıfları, yürürlük bilgisi ve "piyasa standardı" iddiaları doğru bir cümlenin içinde uydurulabilir; olumsuzlama ("sorumlu DEĞİLDİR") özet içinde düşebilir ve anlam tersine dönebilir. Evrağın kendisine dayanan işlerde (madde çıkarımı, sürüm farkı) hata oranı çok daha düşüktür.
Sözleşme metnini bir yapay zekâ aracına yapıştırmak sır saklama yükümlülüğünü ihlal eder mi?
Edebilir. Avukatlık Kanunu m.36 avukata sır saklama yükümlülüğü yükler; müvekkile ait bir sözleşme metni kişisel veri de içeriyorsa KVKK m.12 uyarınca veri güvenliği tedbirleri, yurt dışına aktarım söz konusuysa m.9 hükümleri işletilir. Belirleyici soru araç değil, akıştır: metin nereye gidiyor, ne kadar saklanıyor, model eğitiminde kullanılıyor mu ve bunlar bir sözleşmeyle taahhüt edilmiş mi.
Cezai şartın üst sınırı yoksa madde geçersiz mi olur?
Geçersiz olmaz ama uygulanabilirliği tartışmalı hâle gelir. Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu taraf talep etmese bile kendiliğinden indirir (TBK m.182). Borçlu tacir ise tablo tersine döner: TTK m.22 uyarınca tacir, cezanın aşırı olduğu iddiasıyla indirim isteyemez ve tavansız hüküm gerçekten uygulanır. Yani tavansızlık, ticari sözleşmede borçlu için asıl risktir.
"Hiçbir şekilde sorumlu değildir" kaydı geçerli midir?
Ağır kusur bakımından değildir. TBK m.115 uyarınca borçlunun ağır kusurundan (kast veya ağır ihmal) sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. Aynı maddenin son fıkrası kapsamı genişletir: uzmanlık gerektiren ve ancak kanunla ya da yetkili makam izniyle yürütülebilen bir faaliyette hafif kusur için yapılan sorumsuzluk anlaşması da kesin hükümsüzdür. Kayıt sözleşmede kalır, uyuşmazlıkta ayakta kalmaz.
Karşı taraf sözleşmeyi tek taraflı değiştirme hakkını saklı tutabilir mi?
Genel işlem koşulu içeren bir sözleşmede tutamaz. TBK m.24, düzenleyene tek yanlı olarak karşı taraf aleyhine hüküm değiştirme ya da yeni düzenleme getirme yetkisi veren kayıtları YAZILMAMIŞ SAYAR. Hüküm iptal edilmez, geçersiz sayılmaz; hiç yazılmamış kabul edilir — yani düzenleyen taraf dayandığı yetkiyi hiç elde etmemiş olur.
Aynı sözleşmede hem tahkim şartı hem mahkeme yetkisi bulunması sorun mudur?
Sorundur, çünkü uyuşmazlık çıktığında merci tartışmalı hâle gelir. Tahkim itirazı bir ilk itirazdır (HMK m.413): süresinde ileri sürülmezse mahkeme yargılamaya devam eder ve çelişki fiilen "davayı önce açan taraf mercii seçer" kuralına dönüşür. Doğru çözüm tek mercii seçmek, mahkeme yetkisini yalnız ihtiyati tedbir/haciz ve tahkime elverişli olmayan işler (HMK m.408) bakımından saklı tutmaktır.
Gizlilik yükümlülüğünün süresiz olması geçersiz midir?
Kendi başına değildir; gerçek bir ticari sır bakımından savunulabilir. Sorun bileşimdedir: sınırsız kapsam ("her türlü bilgi") + süresiz süre + tavansız cezai şart bir araya geldiğinde kişinin ekonomik faaliyet özgürlüğünü aşırı sınırlayan bir taahhüde dönüşür ve TMK m.23 ile TBK m.27 tartışmasını açar. Ayrıca ispat sorunu vardır: yıllar sonra bilginin hâlâ gizli olduğunu ispat yükü, gizlilik borcunu ileri süren taraftadır.
Bu sayfadaki madde tarayıcı yapay zekâ mı kullanıyor?
Hayır. Tarayıcı hiçbir model çağırmaz; tamamen sizin tarayıcınızda çalışan bir DESEN kontrolüdür ve yapıştırdığınız metin sunucuya gönderilmez. Ayrımı sayfada açıkça yazıyoruz çünkü kalıp eşleşmesini hukuki değerlendirme diye sunmak, tam da bu sayfanın uyardığı hatadır. Desen kontrolü metinde OLANI bulur; eksik olanı (mesela hiç yazılmamış bir mücbir sebep tanımını) göremez.
Sürüm karşılaştırma neden diğer işlerden daha güvenilir?
Çünkü cevabı tamamen iki metnin içindedir ve dışarıdan hiçbir bilgi gerektirmez. "Bu madde v2'de yoktu, v3'te eklendi" iddiası iki dosyaya bakılarak doğrulanabilir; "bu madde emredici hükme aykırıdır" iddiası doğrulanamaz, değerlendirilir. Uydurma riski, iddianın metin dışına çıktığı yerde başlar.

Kaynaklar ve dayanak

Son güncelleme: 28 Ağustos 2026. Mevzuat değişebilir; kritik bir karar öncesi yürürlükteki metni kaynağından doğrulayın.

Kalıpları buldunuz — sıra sözleşmenin kendisinde

Korinsa sözleşme dosyalarınızı tek yerde toplar: metni okur, maddeleri ve künyeyi çıkarır, v2 ile v3 arasındaki farkı madde madde gösterir ve taslağı kaynak göstererek yazar. Kimin neyi gördüğü kayıt altındadır.

Ücretsiz başla Nasıl çalışır

Devamı için

Rehber Hukukta Yapay Zekâ: Ne İşe Yarar, Nerede Yanılır, Çıktısı Nasıl Denetlenir Hukukta yapay zekânın on yeteneği: her biri ne yapar, hangi hatayı yapar ve avukat çıktıyı nasıl denetler? Halüsinasyon, gizlilik (KVKK) ve devredilemez sorumluluk dâhil yetenek matrisi. Sözlük Halüsinasyon: Yapay Zekânın Uydurduğu Bilgi ve Hukuki Metinde Neden Tehlikeli Yapay zekâ halüsinasyonu: kaynağı olmayan bir bilginin emin bir dille üretilmesi. Karar numarası, madde numarası, tarih, tutar ve alıntıda neden yoğunlaşır, avukat çıktıyı nasıl doğrular? Rehber İmzadan önce bakılacak maddeler: sözleşme kontrol listesi İmzadan önce kontrol edilecek 30 madde: temsil yetkisi, edim tanımı, KDV ve vade, fesih, cezai şart, sorumluluk sınırı, KVKK, yetkili mahkeme ve şekil şartı. Her madde TBK, TTK ve HMK dayanaklı. Sözlük Cezai Şart (Ceza Koşulu) Nedir? Türleri, Hâkimin İndirimi ve Tacir İstisnası Cezai şart (ceza koşulu), borç ifa edilmezse ödenecek edimdir (TBK m.179). Zarar şartı yoktur; hâkim aşırı cezayı kendiliğinden indirir (m.182/3), tacir borçlu bunu ileri süremez (TTK m.22).