Adli Tatil Nedir? 20 Temmuz – 31 Ağustos Arası ve Sürelere Etkisi

Adli tatil nedir?

Adli tatil, mahkemelerin her yıl 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasında çalışmaya ara verdiği dönemdir. Hukuk yargısında adı budur (HMK m.102); idari yargıda aynı dönem çalışmaya ara verme olarak geçer (İYUK m.61), ceza yargılamasında ise madde başlığı yine adlî tatildir (CMK m.331). Üç kanun da aynı aralığı söyler; ayrıştıkları yer aralığın SÜRELERE etkisidir.

Adli tatil bir karara bağlı değildir, kanundan doğar ve her yıl kendiliğinden işler. Adliyenin kapanması da değildir: nöbetçi mahkemeler görev yapar, kanunda sayılan dava ve işler görülmeye devam eder, dilekçeler alınır ve tebligat yapılır (HMK m.103/3). Yeni adli yıl 1 Eylül’de açılır.

Süreler durur mu?

En yaygın yanlış inanç, adli tatilde bütün sürelerin durduğudur. Hukuk ve idari yargıda durmaz: süre adli tatil boyunca işlemeye devam eder ve yalnızca bitişi bu aralığa rastlarsa uzar. Ceza yargılamasında ise kanun bunun tersini söyler — “Adlî tatile rastlayan süreler işlemez” (CMK m.331/4). Aynı takvim aralığı, üç yargı kolunda üç farklı sonuç doğurur.

Uzamış son gün hafta sonuna ya da resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş gününün çalışma saati sonunda biter (HMK m.93, CMK m.39/4, İYUK m.8/2). Tablodaki günler 2026 yılı için bu kayma uygulanmış hâlleridir. Ara günlere denk gelen tatiller ise süreyi ne durdurur ne uzatır — kanunlar yalnız SON GÜNÜ düzenler.

Uzamanın işlemediği dava ve işler

HMK m.104 uzamayı “adli tatile tabi olan dava ve işler” ile sınırlar. HMK m.103’te sayılan işler adli tatilde görülmeye devam ettiği için adli tatile tabi değildir: bu davalarda süre uzamaz. Bir işçilik davasında istinaf süresini 7 Eylül’e taşımak, süreyi kaçırmanın en sık rastlanan yoludur.

• a İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti gibi geçici hukuki korumalar
• b Her çeşit nafaka davaları; soybağı, velayet ve vesayet dava ve işleri
• c Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi işleri ve davaları
• ç Hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtığı davalar
• d Ticari defterlerin kaybından dolayı kayıp belgesi verilmesi talepleri
• e İflas, konkordato ve şirket/kooperatiflerin yeniden yapılandırılması işleri
• f Adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler
• g Tahkim hükümlerine göre mahkemenin görev alanına giren dava ve işler
• ğ Çekişmesiz yargı işleri
• h Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen ya da mahkemece ivedi görülmesine karar verilen işler

Taraflar anlaşırsa — ya da dava bir tarafın yokluğunda görülüyorsa hazır olan tarafın talebiyle — bu işlerin görülmesi adli tatilden sonraya bırakılabilir (HMK m.103/2). Madde, bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay incelemelerinde de uygulanır (HMK m.103/4).

Adli tatilde kim çalışır?

Hukuk mahkemeleri

HMK m.103’te sayılan dava ve işler görülür; diğer dosyalarda duruşma adli tatilden sonraya bırakılır. Dilekçelerin alınması, ilam verilmesi, her türlü tebligat ve dosyanın Yargıtay’a gönderilmesi işlemleri tatilde de yapılır (m.103/3).

İdari yargı

Çalışmaya ara verme süresinde nöbetçi mahkeme kurulur; yürütmenin durdurulması ve delil tespiti işleri ile kanunen belli sürede karara bağlanması gereken işlere bakar (İYUK m.62). Bölge idare mahkemesinin bulunduğu il merkezi dışında kalan ve tek bir idare ya da vergi mahkemesi bulunan yerler ara vermeden yararlanamaz (İYUK m.61).

Ceza yargılaması

Soruşturma işlemleri ile tutuklu işlere ilişkin kovuşturmalar sürer; bunların ne şekilde yürütüleceğini Hâkimler ve Savcılar Kurulu belirler. Tatil süresince bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay yalnız tutuklu hükümlere ilişkin işleri inceler (CMK m.331/2-3).

İcra takipleri ve maddi hukuk süreleri

Adli tatil mahkemelerin çalışmasına ara verilmesidir; icra ve iflas dairelerinin kapanması değildir. Takip başlatmak, ödeme emri tebliğ etmek, haciz ve satış işlemleri adli tatilde de yürür.

• İcra dairesi işlemleri: Adli tatilde devam eder; ödeme emrine itiraz gibi süreler işlemeye devam eder.
• İİK’da yazılı süreler: HMK m.104 uzamayı “bu Kanunun tayin ettiği süreler” ile sınırlar. Başka kanunlarda öngörülen sürelerin uzayıp uzamayacağı tartışmalıdır; süresi kritik bir dosyada uzamadığını varsaymak güvenli olandır.
• Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler: Maddi hukuktan doğan bu süreler usul süresi değildir; adli tatilden etkilenmez ve tatilde dolar.
• Hâkimin verdiği kesin süre: Kanunun değil hâkimin tayin ettiği süredir; baskın görüşe göre adli tatil nedeniyle uzamaz.

Örnek hesaplar

Üç örnek de aynı tebliğ tarihinden yola çıkar ve üç farklı sonuca varır. Fark, sürenin uzunluğundan değil, davanın hangi kanuna ve hangi listeye tabi olduğundan doğar.

Tebliğden başlayan tam hesabı — hafta sonu, resmî tatil ve adli tatil birlikte — süre hesaplama aracıyla yapabilirsiniz.