İçeriğe atla
Korinsa

Madde kütüphanesi · 10 madde × 3 yazım

Gizlilik Sözleşmesi (NDA) Rehberi: Süre, Kapsam, İstisnalar ve Cezai Şart

Bu sayfa size “doğru madde”yi söylemez, çünkü öyle bir madde yok: gizli bilginin tanımını dar yazmak da geniş yazmak da hukuka uygundur ve hangisinin doğru olduğu kurguya bağlıdır. Aşağıdaki on maddenin her biri için üç geçerli yazım var; seçtiğiniz genişlikle birlikte “ne zaman bunu seç” ve “neye mal olur” yorumu da değişir.

Seçimleriniz ve kopyaladığınız metin tarayıcınızda kalır; bu sayfa sunucuya hiçbir veri göndermez.

Sözleşme yönetimi Güncelleme: 29 Ağustos 2026 14 dakikalık okuma

Kısa cevap

Gizlilik sözleşmesi (NDA), Türk hukukunda ayrıca düzenlenmiş bir sözleşme tipi değildir; sözleşme özgürlüğü çerçevesinde kurulur ve Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükümlerine tabidir (TBK m.26). Sözleşmenin gücünü başlığı değil dört maddenin nasıl yazıldığı belirler: gizli bilginin tanımı, istisnalar, süre ve cezai şart. Sürede ölçü, bilginin değerini koruduğu süredir; bütün bilgi yığınına yayılan “süresiz gizlilik” kaydı kişinin ekonomik özgürlüğünü ölçüsüz biçimde sınırladığı gerekçesiyle tartışmaya açılır (TMK m.23 · TBK m.27), doğru çözüm süreyi bilginin niteliğine bağlamaktır: genel bilgi için sabit bir süre, ticari sır niteliğindeki bilgi için sır olarak kaldığı sürece. Cezai şartın asıl işlevi ise caydırıcılık değil ispat kolaylığıdır: alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile kararlaştırılan cezayı isteyebilir (TBK m.180/1), oysa ceza kararlaştırılmamışsa gizlilik ihlalinden doğan zararı rakamla ispat etmek çoğu dosyada mümkün olmaz.

Madde seçenek kütüphanesi

On ana madde, her biri üç yazımla. Alternatifler bir “yanlış → doğru” dizisi değil; üçü de geçerli, üçü de farklı bir işe yarıyor. Genişlik büyüdükçe koruma artar, ama pazarlık süresi ve maddenin geçersiz sayılma riski de artar. Elinizde zaten bir metin varsa, hangi maddelerin eksik olduğunu NDA madde kontrol aracıyla önce denetleyip buraya öyle dönebilirsiniz.

Dar
En az kapsam, en yüksek uygulanabilirlik
Orta
Piyasada yerleşik denge
Geniş
En çok koruma, en çok pazarlık

01 Gizli bilginin tanımı

Neyin gizli olduğuna kim, ne zaman karar verir?

Dar Yalnız etiketlenmiş bilgi

Gizli Bilgi, Açıklayan Taraf’ın Alan Taraf’a yazılı, elektronik veya fiziksel ortamda verdiği ve üzerinde açıkça “GİZLİ” ibaresi bulunan bilgi ve belgelerdir.

Sözlü olarak açıklanan bilgiler, açıklama anında gizli olduğu belirtilmek ve açıklama tarihinden itibaren [15] gün içinde yazılı olarak teyit edilmek kaydıyla Gizli Bilgi sayılır. Bu koşulları taşımayan bilgi bu Sözleşme kapsamında değildir.

Ne zaman bunu seç

Alan taraf çok sayıda kaynaktan bilgi alıyorsa ve kapsamın sınırının tartışmasız olması gerekiyorsa. Alan taraf lehine olan yazımdır: neyin gizli olduğu, sonradan yorumla genişletilemez.

Neye mal olur

Etiketleme disiplini açıklayan tarafa yüklenir. Uygulamada en sık görülen kayıp burada olur: toplantıda söylenen bir rakam yazılı teyit edilmediği için sözleşme kapsamının tamamen dışında kalır.

Orta Amaca bağlı, makul kişi ölçüsü

Gizli Bilgi, Amaç kapsamında Açıklayan Taraf tarafından hangi ortamda olursa olsun Alan Taraf’a açıklanan ve niteliği gereği gizli olduğu benzer konumdaki makul bir kişi tarafından anlaşılabilecek her türlü bilgidir. Ticari, mali, teknik ve hukuki bilgiler ile müşteri ve tedarikçi listeleri, fiyatlandırma, iş planları ve süreç bilgileri bu kapsamdadır.

Bilginin Gizli Bilgi sayılması için “GİZLİ” ibaresi taşıması şart değildir; ibare taşıması ise tek başına gizlilik karinesi oluşturur.

Ne zaman bunu seç

Ticari görüşmelerin çoğunda varsayılan yazım budur ve karşılıklı NDA’larda dengelidir: iki taraf da hem açıklayan hem alan olduğu için ölçü ikisine de aynı biçimde uygulanır.

Neye mal olur

“Makul kişi” ölçüsü bir yorum alanı bırakır; sınırda kalan bilgilerde uyuşmazlık, kapsam tartışmasına dönüşür. Etiketleme karinesi bu yüzden metinde tutuldu — açıklayan taraf, kritik belgeleri işaretleyerek tartışmayı baştan kapatabilir.

Geniş İlişkinin varlığı ve türev bilgi dâhil

Gizli Bilgi, Amaç kapsamında Alan Taraf’ın öğrendiği her türlü bilgiyi kapsar. Taraflar arasındaki görüşmelerin varlığı, konusu, aşaması ve bu Sözleşme’nin kendisi de Gizli Bilgi’dir.

Alan Taraf’ın Gizli Bilgi’den yararlanarak hazırladığı analiz, özet, not, model ve türev çalışmalar da Gizli Bilgi sayılır ve bu Sözleşme hükümlerine tabidir.

Ne zaman bunu seç

Pay devri, birleşme ve yatırım görüşmelerinde; görüşmenin varlığının duyulmasının bile fiyata, personele veya müşteri ilişkilerine zarar vereceği hâllerde. Durum tespiti sürecinde standart yazım budur.

Neye mal olur

Türev bilgiyi kapsama almak, alan tarafın kendi bağımsız çalışmasını da içine çekme riski taşır. Bu genişlik ancak istisnalar da genişletilirse — özellikle bağımsız geliştirme istisnasıyla — uygulanabilir kalır.

02 İstisnalar

Hangi bilgi, gizli olduğu hâlde yükümlülük dışında kalır?

Dar Üç klasik istisna

Aşağıdaki bilgiler Gizli Bilgi sayılmaz: (a) açıklama anında kamuya mal olmuş ya da Alan Taraf’ın kusuru olmaksızın sonradan kamuya mal olan bilgi, (b) Alan Taraf’ın açıklamadan önce hukuka uygun biçimde bildiği ve bunu kayıtlarıyla ispat edebildiği bilgi, (c) Alan Taraf’ın, gizlilik yükümlülüğü altında olmayan bir üçüncü kişiden hukuka uygun olarak edindiği bilgi.

Ne zaman bunu seç

Açıklayan taraf lehine en dar liste. Kapsamı dar tutulmuş bir gizli bilgi tanımıyla (bkz. 01/Dar) birlikte kullanıldığında sözleşme dengeli kalır.

Neye mal olur

Bağımsız geliştirme istisnası yoksa, alan taraf sizinle hiç konuşmadan da varabileceği bir sonuca varmışsa dahi ihlal iddiasıyla karşılaşır. Bu, teknik ekiplerin imzalamayı reddettiği tipik maddedir.

Orta Bağımsız geliştirme eklenmiş TMK m.6

Yukarıdaki (a), (b) ve (c) bentlerine ek olarak, Alan Taraf’ın Gizli Bilgi’ye erişimi olmayan personeli tarafından Gizli Bilgi kullanılmaksızın bağımsız olarak geliştirildiği yazılı kayıtlarla ispatlanabilen bilgi de Gizli Bilgi sayılmaz.

İstisna kapsamında olduğunu ileri süren Taraf, bunu ispatla yükümlüdür.

Ne zaman bunu seç

Ürün geliştiren, yazılım yazan ya da aynı pazarda birden çok görüşme yürüten bir alan taraf varsa neredeyse zorunludur. Piyasada yerleşik yazım budur.

Neye mal olur

İstisnadan yararlanmak için kayıt tutmak gerekir; kayıt tutmayan alan taraf istisnayı fiilen kullanamaz. Son cümle ispat yükünü açıkça istisnayı ileri sürene bırakır — TMK m.6’daki genel kuralın sözleşmeye yazılmış hâlidir.

Geniş Kanunen zorunlu ifşa, bildirim yükümlülüğüyle TBK m.27 · HMK m.219

Yukarıdaki istisnalara ek olarak, kanun, mahkeme kararı veya yetkili idari makamın bağlayıcı talebi gereği yapılan açıklamalar bu Sözleşme’nin ihlali sayılmaz.

Bu hâlde Alan Taraf, hukuken mümkün olduğu ölçüde ve açıklamadan önce Açıklayan Taraf’a yazılı bildirimde bulunur, açıklamayı talep edilen bilgiyle sınırlı tutar ve Açıklayan Taraf’ın koruma tedbiri talep etmesine imkân tanır.

Ne zaman bunu seç

Denetime tabi sektörlerde (finans, ilaç, kamu ihalesi) ve alan tarafın düzenli olarak resmî bilgi talebi aldığı hâllerde.

Neye mal olur

Bu teknik olarak bir istisna değildir: sözleşme, kanunun emrettiği bir ifşayı zaten yasaklayamaz (TBK m.27) ve mahkeme, tarafların delil olarak dayandığı ve ellerinde bulunan belgeleri ibraz etmelerini isteyebilir (HMK m.219). Maddenin işlevi ifşayı serbest bırakmak değil, ifşadan önce BİLDİRİM ve KAPSAMI DARALTMA borcu kurmaktır — düzenlenmemişse ifşa yine hukuka uygundur ama haberiniz olmaz.

03 Kullanım amacı sınırı

Bilgi, gizli tutulmakla birlikte ne için kullanılabilir?

Dar Tek işlemle sınırlı

Alan Taraf, Gizli Bilgi’yi yalnızca [işlemin tanımı] kapsamında değerlendirme yapmak amacıyla kullanır. Bunun dışında hiçbir amaçla, kendisi veya üçüncü kişiler lehine kullanamaz.

Ne zaman bunu seç

Görüşme henüz sonuçlanmamışken; bilgiyi alan tarafın ileride rakip olma ihtimali varken. Amaç ne kadar dar tanımlanırsa, amaç dışı kullanımın ispatı o kadar kolaydır.

Neye mal olur

Görüşme sözleşmeye dönerse amaç maddesi darlığından ötürü ifayı da engeller hâle gelir; sözleşme kurulduğunda amacı genişleten bir ek yapılması gerekir.

Orta Değerlendirme ve ifa

Alan Taraf, Gizli Bilgi’yi yalnızca Amaç doğrultusunda — [işlemin] değerlendirilmesi ve Taraflar arasında bir sözleşme kurulması hâlinde bu sözleşmenin ifası için — kullanır.

Alan Taraf, Gizli Bilgi üzerinde bu Sözleşme ile kendisine tanınanlar dışında hiçbir hak, lisans veya mülkiyet iddiasında bulunamaz.

Ne zaman bunu seç

Tedarik, hizmet alımı ve iş ortaklığı görüşmelerinde. İkinci fıkra kritiktir: NDA bir lisans sözleşmesi değildir ve bilgiye erişim, o bilgi üzerinde hak doğurmaz.

Neye mal olur

Amaç iki aşamayı birden kapsadığı için sınır, ifa aşamasında bulanıklaşır; hangi kullanımın “ifa” sayıldığı ayrıca yazılmazsa tartışma çıkar.

Geniş Amaç sınırı + açık yasaklar TBK m.444-447

Alan Taraf, Gizli Bilgi’yi yalnızca Amaç doğrultusunda kullanır. Alan Taraf ayrıca Gizli Bilgi’yi kullanarak: (a) Açıklayan Taraf’ın ürün veya süreçlerini tersine mühendislikle çözemez, (b) Gizli Bilgi’ye dayanan bir fikrî mülkiyet başvurusunda bulunamaz, (c) Gizli Bilgi’den yararlanarak Açıklayan Taraf’ın ürünüyle aynı işlevi gören bir ürün geliştiremez.

Ne zaman bunu seç

Kaynak kod, formül, üretim süreci veya henüz başvurusu yapılmamış bir buluş paylaşılıyorsa. (b) bendi özellikle önemlidir: başvuru yapıldıktan sonra geri almak çok daha pahalıdır.

Neye mal olur

(c) bendi fiilen bir REKABET YASAĞIDIR ve karşı taraf işçi ya da serbest çalışan gerçek kişiyse ayrı bir rejime tabidir: rekabet yasağı yazılı şekle bağlıdır, yer, zaman ve işlerin türü bakımından sınırlanmalıdır ve süresi özel durumlar dışında iki yılı aşamaz (TBK m.444-445). Gizlilik maddesinin içine gizlenmiş bir rekabet yasağı bu sınırlardan kaçamaz.

04 İfşa edilebilecek kişiler

Bilgi, alan tarafın içinde kimlere kadar gidebilir?

Dar Adı yazılı kişiler

Alan Taraf, Gizli Bilgi’yi yalnızca EK-1’de ad ve unvanları sayılan kişilere açıklayabilir. Listeye kişi eklenmesi Açıklayan Taraf’ın önceden yazılı onayına bağlıdır.

Listede yer alan her kişi, bu Sözleşme’dekiyle en az aynı kapsamda bir gizlilik taahhüdü imzalar ve imzalı nüsha talep hâlinde Açıklayan Taraf’a sunulur.

Ne zaman bunu seç

Bilginin değeri çok yüksek ve çevresi çok küçük olduğunda: tek bir formül, tek bir müşteri listesi, tek bir dava stratejisi. Kimin ne gördüğünün kaydı, ihlal hâlinde ilk delildir.

Neye mal olur

Yönetim maliyeti yüksektir ve ekip değiştiğinde süreç tıkanır. Uygulamada liste güncellenmez, bilgi yine de yayılır ve madde kâğıt üstünde kalır.

Orta Bilmesi gerekenler ilkesi TBK m.116

Alan Taraf, Gizli Bilgi’yi yalnızca Amaç için bilmesi gereken çalışanlarına, yöneticilerine ve hukuk, mali ya da teknik danışmanlarına, bu kişiler bu Sözleşme’dekiyle en az aynı kapsamda bir gizlilik yükümlülüğü altında olmak kaydıyla açıklayabilir.

Alan Taraf, bu kişilerin bu Sözleşme’ye aykırı davranışlarından kendi davranışı gibi sorumludur.

Ne zaman bunu seç

Ticari ilişkilerin çoğunda varsayılan yazım. Meslek sırrı yükümlülüğü altındaki avukat ve mali müşavirler için ayrıca taahhüt aranmayabilir; metinde bu istisna açıkça yazılabilir.

Neye mal olur

İkinci fıkra bir güvence değil, zaten var olan kuralın yazıya dökülmesidir: borçlu, borcun ifasını yardımcılarına bırakmışsa onların işi yürütürken verdiği zarardan sorumludur (TBK m.116). Yazılmasının değeri, ihlalde “o benim çalışanım değildi, danışmandı” savunmasını baştan kapatmasıdır.

Geniş Grup şirketleri ve finansman tarafları dâhil TBK m.116

Alan Taraf, Gizli Bilgi’yi bilmesi gereken çalışan ve danışmanlarının yanı sıra bağlı ortaklıklarına, hâkim şirketine ve işlemin finansmanına katılması öngörülen kuruluşlar ile bunların danışmanlarına açıklayabilir.

Alan Taraf, Gizli Bilgi açıkladığı kişilerin güncel listesini tutar ve Açıklayan Taraf’ın yazılı talebi hâlinde [5] iş günü içinde sunar. Bu kişilerin aykırı davranışlarından Alan Taraf sorumludur.

Ne zaman bunu seç

Yatırım ve satın alma süreçlerinde kaçınılmazdır: alıcı tarafın kendi finansmanını ve danışmanlarını süreç dışında tutması mümkün değildir.

Neye mal olur

Gizli bilginin çevresi açıklayan tarafın görüş alanının dışına taşar. Liste tutma ve talep hâlinde bildirme yükümlülüğü bunun dengesidir; onsuz bu genişlik, kapsamı ölçülemeyen bir yayılıma dönüşür.

05 Süre

Gizlilik ne zamana kadar sürer?

Dar Sabit ve kısa

Bu Sözleşme imza tarihinde yürürlüğe girer. Alan Taraf’ın gizlilik yükümlülüğü, Amaç’ın sona ermesinden itibaren [2] yıl süreyle devam eder ve bu sürenin sonunda kendiliğinden ortadan kalkar.

Ne zaman bunu seç

Hızlı eskiyen bilgide: dönemsel fiyat listeleri, kampanya planları, güncel stok ve kapasite verileri. İki yılın sonunda bu bilgiler zaten değersizdir ve daha uzun bir süre yalnız kâğıt üstünde durur.

Neye mal olur

Süre dolduğunda sözleşmesel koruma biter. Ticari sır niteliğindeki bilgi için kanuni koruma devam edebilir (TTK m.55) ama artık cezai şart işlemez ve ispat yükü tümüyle size döner.

Orta Sabit ve orta vadeli

Alan Taraf’ın gizlilik yükümlülüğü, bu Sözleşme’nin sona ermesinden itibaren [5] yıl süreyle devam eder.

Sözleşme’nin sona ermesi, sona erme tarihinden önce açıklanmış Gizli Bilgi bakımından yükümlülükleri etkilemez.

Ne zaman bunu seç

Piyasada en yaygın yazım budur ve karşı tarafın itiraz etmeden imzaladığı süre çoğunlukla budur. İkinci fıkra ihmal edilmemeli: onsuz, sözleşme sona erdiğinde geçmişte paylaşılmış bilgi de korumasız kalır gibi okunabilir.

Neye mal olur

Beş yıl bir kanun hükmü değil, alışkanlıktır. Kaynak kod ya da üretim formülü gibi eskimeyen bilgi için beş yıl kısa; dönemsel ticari veri için gereksiz uzundur. Ölçü takvim değil, bilginin değerini koruduğu süredir.

Geniş Katmanlı süre (bilginin niteliğine bağlı) TMK m.23 · TBK m.27 · TTK m.55

Gizlilik yükümlülüğü, Gizli Bilgi bakımından bu Sözleşme’nin sona ermesinden itibaren [5] yıl süreyle devam eder.

Ticari sır niteliğindeki Gizli Bilgi bakımından ise yükümlülük, ilgili bilgi ticari sır niteliğini koruduğu sürece devam eder. Bir bilginin ticari sır niteliğini yitirdiğini ileri süren Taraf bunu ispatla yükümlüdür.

Ne zaman bunu seç

Formül, algoritma, kaynak kod, üretim parametresi gibi değeri gizli kalmasına bağlı bilgiler paylaşılıyorsa. Süresizliğin savunulabilir tek biçimi budur: süre kişinin taahhüdüne değil, BİLGİNİN NİTELİĞİNE bağlanmıştır.

Neye mal olur

Ayrım yazılmadan konulan mutlak bir “süresiz gizlilik” kaydı bütün bilgi yığınına yayılır ve kişinin ekonomik özgürlüğünü ölçüsüz biçimde sınırladığı gerekçesiyle tartışmaya açılır (TMK m.23 · TBK m.27). Katmanlı yazım, hem korumayı sürdürür hem bu tartışmayı kapatır — ama yalnız ticari sırrın ne olduğu sözleşmede tanımlanmışsa.

06 İade ve imha

İlişki bittiğinde elindeki nüshalara ne olur?

Dar Talep üzerine iade

Alan Taraf, Açıklayan Taraf’ın yazılı talebi üzerine [10] gün içinde Gizli Bilgi’yi içeren tüm belge ve kopyaları iade eder veya imha eder ve bunu yazılı olarak bildirir.

Ne zaman bunu seç

Fiziksel belge ve sınırlı sayıda dosya paylaşılan basit ilişkilerde.

Neye mal olur

Tek başına uygulanamaz bir taahhüttür: elektronik posta arşivleri, yedekleme sistemleri ve iş sürekliliği kopyaları bu süre içinde silinemez. Karşı taraf maddeyi imzalar ama fiilen ihlal ederek başlar — ve bu, sözleşmenin tamamının ciddiyetini düşürür.

Orta İade + saklama istisnası

Alan Taraf, Açıklayan Taraf’ın talebi üzerine [10] gün içinde Gizli Bilgi’yi iade veya imha eder ve yazılı olarak teyit eder.

Otomatik yedekleme sistemlerinde teknik olarak silinemeyen kopyalar ile mevzuat gereği saklanması zorunlu nüshalar bu yükümlülüğün dışındadır; bu kopyalar erişime kapalı tutulur ve saklandıkları süre boyunca bu Sözleşme hükümlerine tabi olmayı sürdürür.

Ne zaman bunu seç

Elektronik ortamda çalışan her ilişkide. İkinci fıkra maddeyi uygulanabilir kılan şeydir; onsuz taahhüt en baştan yerine getirilemez.

Neye mal olur

İstisna geniş yazılırsa “yedekte duruyor” savunması her nüshayı kapsayabilir. Erişime kapalı tutma ve sözleşmeye tabi kalma kayıtları bu yüzden ihmal edilmemeli.

Geniş İmha + kanıt + kişisel veri ayrımı KVKK m.7

Alan Taraf, talep üzerine [10] gün içinde Gizli Bilgi’yi imha eder ve imhayı yetkilisince imzalanmış bir tutanakla belgeler.

Gizli Bilgi kişisel veri içeriyorsa Alan Taraf, bu verileri silme, yok etme veya anonim hale getirme yükümlülüğünü mevzuata uygun biçimde yerine getirir ve yapılan işlemi Açıklayan Taraf’a bildirir. İadenin mümkün olduğu hâllerde dahi kişisel veriler bakımından imha yükümlülüğü ayrıca uygulanır.

Ne zaman bunu seç

Personel, müşteri ya da hasta verisi gibi kişisel veri içeren dosyalar paylaşıldığında.

Neye mal olur

Kişisel veride “iade ettim” savunması yeterli değildir: silme, yok etme ve anonim hale getirme ayrı bir yükümlülüktür (KVKK m.7) ve ayrıntısı Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik’te düzenlenmiştir. Tutanak ise ispat içindir; yoksa imhanın yapıldığı gösterilemez.

07 Cezai şart

İhlalin bedeli baştan belirlensin mi?

Dar Cezai şart yok — yalnız tazminat TBK m.420 · TMK m.6 · HMK m.190

Bu Sözleşme’nin ihlali hâlinde ihlal eden Taraf, diğer Taraf’ın uğradığı zararı genel hükümler çerçevesinde tazmin eder.

Ne zaman bunu seç

Karşı taraf ceza koşulunu kabul etmiyorsa ve pazarlık gücünüz yoksa. Karşı taraf İŞÇİ ise ayrıca zorunlu olabilir: hizmet sözleşmesine yalnız işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir (TBK m.420); ceza istenecekse karşılıklı yazılmalıdır.

Neye mal olur

İspat yükü tümüyle alacaklıda kalır (TMK m.6 · HMK m.190) ve gizlilik ihlalinde zararı rakamla göstermek çoğu dosyada yapılamaz. Miktar ispat edilemiyorsa hâkim zararı hakkaniyete göre belirleyebilir (TBK m.50/2; sözleşmeye aykırılıkta m.114/2 yollamasıyla) — bu bir çözüm değil, takdire razı olmaktır.

Orta Her ihlal için maktu ceza TBK m.180 · TBK m.182/3

Bu Sözleşme’de düzenlenen gizlilik yükümlülüğünün her bir ihlali hâlinde ihlal eden Taraf, diğer Taraf’a [tutar] TL cezai şart öder.

Cezai şartın ödenmesi, ihlalden doğan ve bu tutarı aşan zararın tazminini talep hakkını ortadan kaldırmaz.

Ne zaman bunu seç

Ticari ilişkilerin çoğunda yeterlidir ve cezai şartın asıl işlevini yerine getirir: alacaklı, hiçbir zarara uğramadığını varsayan bir tartışmaya girmeden cezayı isteyebilir (TBK m.180/1).

Neye mal olur

İkinci fıkra ihmal edilirse ceza, zararın tavanı gibi okunabilir. Yazıldığında bile aşan zarar için borçlunun kusurunun ispatı gerekir (TBK m.180/2). Tutar seçilirken de dikkat: hâkim aşırı gördüğü cezayı talep olmaksızın KENDİLİĞİNDEN indirir (TBK m.182/3) — en yüksek rakam en güçlü koruma değildir.

Geniş Kademeli ceza + gizliliğin sürmesi TBK m.179 · TTK m.22

Gizli Bilgi’nin üçüncü kişilere açıklanması hâlinde [tutar A] TL, Gizli Bilgi’nin Amaç dışında kullanılması hâlinde [tutar B] TL cezai şart ödenir. Cezai şart her bir ihlal için ayrı ayrı doğar.

Cezai şartın ödenmesi, ihlal eden Taraf’ı ihlali sona erdirme ve gizlilik yükümlülüğünü sürdürme borcundan kurtarmaz; Açıklayan Taraf’ın aşan zararını talep ve ihtiyati tedbir isteme hakları saklıdır.

Ne zaman bunu seç

İhlal biçimleri arasında değer farkı büyükse: bir bilginin rakibe verilmesiyle iç kullanımda amaç dışına çıkılması aynı ağırlıkta değildir. Kademeli yazım, indirim tartışmasında da ölçülülüğü gösterir.

Neye mal olur

İkinci fıkra bilinçli bir tercihtir: ceza ile borcun ifası arasında seçim yaptıran varsayılan kural (TBK m.179/1) “aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça” uygulanır ve gizlilikte ceza ödenip ihlalin sürdürülmesi kabul edilemez. Borçlu TACİR ise ayrıca indirim kapısı kapalıdır: tacir sıfatındaki borçlu cezanın aşırı olduğu iddiasıyla indirim isteyemez (TTK m.22).

08 İhlalde bildirim

Sızıntı olduğunda karşı taraf ne zaman haber verir?

Dar Öğrenir öğrenmez bildirim

Alan Taraf, Gizli Bilgi’nin yetkisiz olarak açıklandığını, kullanıldığını veya kaybedildiğini öğrendiğinde gecikmeksizin Açıklayan Taraf’a yazılı bildirimde bulunur.

Ne zaman bunu seç

Basit ticari ilişkilerde ve düşük hassasiyetli bilgide.

Neye mal olur

“Gecikmeksizin” bir süre değildir; ihlalde tartışma doğrudan bu kelimenin üzerinde çıkar. Bildirim geciktiğinde delil tespiti (HMK m.400) ve ihtiyati tedbir (HMK m.389) için kalan zaman da tükenmiş olur.

Orta Süreli bildirim + işbirliği HMK m.389 · HMK m.400

Alan Taraf, Gizli Bilgi’nin yetkisiz açıklanması, kullanılması veya kaybı hâlinde öğrendiği andan itibaren [3] iş günü içinde Açıklayan Taraf’a yazılı bildirimde bulunur. Bildirimde ihlalin niteliği, etkilenen Gizli Bilgi’nin kapsamı, ihlalin öğrenilme zamanı ve alınan tedbirler yer alır.

Alan Taraf, ihlalin sonuçlarının giderilmesi için Açıklayan Taraf’ın makul olarak talep edeceği tedbirlere katılır ve ihlale ilişkin kayıtları saklar.

Ne zaman bunu seç

Ticari ilişkilerin çoğunda doğru denge. Bildirimin İÇERİĞİNİN sayılması, bildirimi bir bilgilendirmeye dönüştürür: “bir olay oldu” cümlesi hiçbir işe yaramaz.

Neye mal olur

Kayıt saklama yükümlülüğü olmadan bildirim geldiğinde delil çoktan silinmiş olabilir; son cümle bu yüzden metinde tutuldu.

Geniş Kişisel veri ihlaliyle koordineli KVKK m.12/5

Alan Taraf, ihlali [24] saat içinde bildirir. Gizli Bilgi kişisel veri içeriyorsa bildirim, veri sorumlusunun mevzuattan doğan bildirim yükümlülüğünü zamanında yerine getirmesine imkân verecek içerik ve sürede yapılır.

Alan Taraf, Kurul’a ve ilgili kişilere yapılacak bildirimlerde veri sorumlusuyla işbirliği yapar; kendi adına bağımsız bildirim yapmadan önce veri sorumlusunu bilgilendirir.

Ne zaman bunu seç

Alan taraf sizin adınıza kişisel veri işliyorsa. Sözleşmedeki 24 saatlik iç süre, veri sorumlusunun kendi bildirim penceresini kaçırmaması içindir.

Neye mal olur

Kanun metninde bir saat sayısı yoktur: KVKK m.12/5 veri sorumlusunun ihlali öğrendiği tarihten itibaren “en kısa sürede” Kurul’a ve ilgili kişiye bildirmesini emreder; 72 saatlik ölçü Kurul kararıyla somutlaştırılmıştır. Sözleşmeye yazılan süre bu yüzden kanuni süreyi değiştirmez, yalnız onu yakalanabilir kılar.

09 Kişisel veri

Paylaşılan bilgi kişisel veri içeriyorsa ne değişir?

Dar Uyum beyanı

Taraflar, bu Sözleşme kapsamında kişisel veri paylaşılması hâlinde 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili mevzuata uygun davranacaklarını kabul eder.

Ne zaman bunu seç

Kişisel veri paylaşılmasının hiç öngörülmediği, yalnız ihtimale karşı bir kayıt konulduğu hâllerde.

Neye mal olur

Hiçbir somut yükümlülük kurmaz: kim veri sorumlusu, kim veri işleyen, hangi talimatla işlenecek, ne zaman imha edilecek — hiçbiri belli değildir. Gerçekten kişisel veri akıyorsa bu cümle bir uyum belgesi değil, yalnız bir dilek beyanıdır.

Orta Rol tayini ve talimatla işleme KVKK m.12

Bu Sözleşme kapsamında paylaşılan kişisel veriler bakımından Açıklayan Taraf veri sorumlusu, Alan Taraf veri işleyendir. Alan Taraf kişisel verileri yalnızca Amaç ile sınırlı olarak ve Açıklayan Taraf’ın yazılı talimatı doğrultusunda işler.

Alan Taraf, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve verilere hukuka aykırı erişilmesini önlemek ile verilerin muhafazasını sağlamak amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik teknik ve idari tedbirleri alır. Alt veri işleyen kullanımı Açıklayan Taraf’ın yazılı onayına bağlıdır.

Ne zaman bunu seç

Alan taraf sizin adınıza veri işliyorsa (bulut hizmeti, çağrı merkezi, bordro, arşiv). Rolün sözleşmede tayin edilmesi, yükümlülüklerin kime düştüğünü tartışmadan çıkarır.

Neye mal olur

Rol tayini sorumluluğu devretmez: veri sorumlusu, verilerin kendi adına başka bir kişi tarafından işlenmesi hâlinde bu tedbirlerin alınmasından o kişiyle birlikte MÜŞTEREKEN sorumludur (KVKK m.12/2). Sözleşme iç ilişkide rücu imkânı verir, Kurul karşısında sizi tek başına aklamaz.

Geniş Veri işleyen eki + aktarım + denetim KVKK m.9 · KVKK m.12

Kişisel verilere ilişkin ayrıntılı yükümlülükler EK-2’deki Veri İşleme Sözleşmesi’nde düzenlenir; ekte işlenen veri kategorileri, ilgili kişi grupları, işleme amacı ve saklama süresi ayrıca gösterilir.

Kişisel verilerin yurt dışına aktarılması, 6698 sayılı Kanun’un 9. maddesinde öngörülen şartların sağlanmasına bağlıdır. Açıklayan Taraf, önceden bildirim yaparak ve makul sıklıkta olmak üzere Alan Taraf’ın bu yükümlülüklere uygunluğunu denetleme veya denetletme hakkına sahiptir.

Ne zaman bunu seç

Özel nitelikli veri, büyük hacimli veri ya da yurt dışı aktarım varsa; alıcı taraf bir bulut hizmeti sağlayıcısıysa.

Neye mal olur

Asıl mesaj şudur: NDA BİR VERİ İŞLEYEN SÖZLEŞMESİ DEĞİLDİR. Gizlilik maddesi sır saklama borcu kurar; işleme şartları, aktarım ve imha rejimi ayrı bir metnin konusudur. Bunu bir gizlilik maddesine sıkıştırmak, hem uyum belgesi üretmez hem de asıl yükümlülüğü görünmez kılar.

10 Yetki ve uygulanacak hukuk

Uyuşmazlık nerede ve hangi hukuka göre çözülür?

Dar Yetki sözleşmesi yok HMK m.17

Bu Sözleşme Türk hukukuna tabidir. Sözleşme’den doğan uyuşmazlıklarda genel yetki kuralları uygulanır.

Ne zaman bunu seç

Taraflardan biri tacir veya kamu tüzel kişisi DEĞİLSE bu tek doğru yazımdır. Yetki sözleşmesi yalnız tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında yapılabilir (HMK m.17); bir işçiyle ya da serbest çalışan gerçek kişiyle imzalanan NDA’ya yazılan yetki maddesi sonuç doğurmaz.

Neye mal olur

Dava, genel yetki kurallarına göre açılır; kendi bulunduğunuz yerde dava açma güvencesi yoktur. Ama geçersiz bir yetki maddesi de bu güvenceyi vermez — yalnız verdiği izlenimiyle sizi hazırlıksız yakalar.

Orta Münhasır yetki (tacirler arası) HMK m.17-18

Bu Sözleşme Türk hukukuna tabidir. Sözleşme’nin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda [şehir] Mahkemeleri ve İcra Daireleri münhasıran yetkilidir.

Ne zaman bunu seç

Her iki taraf da tacir ya da kamu tüzel kişisiyse. Yetki sözleşmesi aksi kararlaştırılmadıkça münhasırdır: dava yalnız gösterilen mahkemelerde açılır (HMK m.17).

Neye mal olur

Geçerlilik şekle bağlıdır: yazılı olmalı, uyuşmazlığın kaynaklandığı hukuki ilişki belirli veya belirlenebilir olmalı ve yetkili kılınan mahkeme gösterilmelidir (HMK m.18). Kesin yetki hâllerinde yetki sözleşmesi hiç yapılamaz. “Türkiye Mahkemeleri yetkilidir” gibi bir cümle mahkemeyi göstermediği için bu şartı karşılamaz.

Geniş Tahkim, tedbir yolu açık HMK m.389 · HMK m.400

Bu Sözleşme’den doğan uyuşmazlıklar [tahkim kurumu] tahkim kuralları uyarınca çözülür. Tahkim yeri [şehir], tahkim dili Türkçedir.

Taraflar, ihtiyati tedbir ve delil tespiti taleplerini yetkili devlet mahkemelerine yöneltebilir; böyle bir başvuru tahkim anlaşmasından feragat sayılmaz.

Ne zaman bunu seç

Yabancı unsurlu ilişkilerde ve gizliliğin kendisinin korunması gerektiğinde: tahkim yargılaması aleni değildir, oysa gizlilik ihlalini devlet mahkemesinde tartışmak bilgiyi bir kez daha dolaşıma sokabilir. Yabancı unsurlu sözleşmelerde uygulanacak hukuk da taraflarca seçilebilir (Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.24).

Neye mal olur

Masraf ve süre yükü ağırdır; küçük tutarlı uyuşmazlıkta tahkim şartı fiilen dava açmayı imkânsız kılar. İkinci fıkra atlanmamalı: gizlilik ihlalinde ilk ihtiyaç hakem heyetinin kurulmasını beklemek değil, ihlali durduracak ivedi bir tedbirdir (HMK m.389).

Tek yanlı NDA ile karşılıklı NDA farkı

Tek yanlı (tek taraflı) NDA’da bilgiyi yalnız bir taraf verir ve yükümlülük altına yalnız diğer taraf girer. Karşılıklı (mütekabil) NDA’da her iki taraf hem açıklayan hem alan sıfatını taşır ve aynı maddeler ikisine birden uygulanır.

Fark yalnız simetri değil; asıl fark pazarlık zeminidir. Karşılıklı bir metinde her genişletme talebi kendi aleyhinize de sonuç doğurur, bu yüzden karşılıklı NDA’lar kendiliğinden ölçülü yazılır. Tek yanlı metinde bu fren yoktur ve maddeler açıklayan taraf lehine kolayca aşırıya kaçar — aşırıya kaçan madde de indirim (TBK m.182/3) ya da geçersizlik (TBK m.27) tartışmasına açılır. Tek yanlı bir NDA’yı güçlü kılan şey genişliği değil, uygulanabilir kalmasıdır.

Tek yanlı ve karşılıklı gizlilik sözleşmesinin karşılaştırması
Ölçüt Tek yanlı Karşılıklı
Kim yükümlülük altına girer Yalnız bilgiyi alan taraf Her iki taraf; ikisi de hem açıklayan hem alandır
Maddeler kimin lehine yazılır Açıklayan taraf lehine; fren yok Kendiliğinden ölçülü — her genişletme kendi aleyhinize de işler
Cezai şart Tek yanlı; işçiyle yapılırsa geçersiz (TBK m.420) Karşılıklı; işçi bakımından da geçerli kurulabilir
Tipik kullanım İşe alım, danışman, tedarikçi denetimi Ortak geliştirme, birleşme/satın alma, iş ortaklığı
İmza süresi Kısa — karşı taraf çoğunlukla pazarlık etmez Uzun — her madde iki yönlü okunur

Süre: makul sınır ve süresiz gizliliğin sorunu

Gizlilik süresi için kanunda hiçbir üst sınır yoktur. Dolaşımdaki “NDA süresi beş yıldır” cümlesi bir kanun hükmü değil, piyasa alışkanlığıdır. Ölçü takvim değil, bilginin değerini koruduğu süredir: bir çeyreklik fiyat listesi bir yılda değersizleşir, bir üretim formülü hiç eskimeyebilir. Aynı sözleşmede ikisine de aynı süreyi vermek, birini gereksiz uzun, diğerini fazla kısa korur.

Bu yüzden “süresiz gizlilik” kaydı iki farklı şeyi anlatabilir ve ikisi hukuken aynı yerde durmaz:

Savunulabilir

Bilginin niteliğine bağlı süresizlik

“Ticari sır niteliğindeki bilgi, sır olarak kaldığı sürece gizlidir.” Süre burada kişinin taahhüdüne değil bilginin durumuna bağlanmıştır; bilgi kamuya mal olduğunda yükümlülük kendiliğinden biter.

Tartışmaya açık

Her bilgiye yayılan mutlak süresizlik

“Alan taraf, öğrendiği her bilgiyi süresiz olarak gizli tutar.” Bu kayıt, kişinin ekonomik faaliyet özgürlüğünü ölçüsüz biçimde sınırladığı gerekçesiyle TMK m.23 ve TBK m.27 üzerinden tartışılır.

TMK m.23 kimsenin özgürlüklerinden vazgeçemeyeceğini, onları hukuka ya da ahlaka aykırı biçimde sınırlayamayacağını söyler; TBK m.27 ise kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız sözleşmeleri kesin olarak hükümsüz sayar. Aynı maddenin ikinci fıkrası önemlidir: sakatlık yalnız bir kayda ilişkinse sözleşmenin kalanı ayakta kalır. Yani ölçüsüz bir süresizlik kaydı sözleşmeyi kurtarmaz, tam tersine korumak istediğiniz maddeyi tek başına kırılgan hâle getirir.

Pratik çözüm katmanlı yazımdır ve kütüphanedeki 05 numaralı maddenin geniş alternatifi budur: genel ticari bilgi için sabit bir süre, ticari sır niteliğindeki bilgi için “sır olarak kaldığı sürece”. Bu ayrımın işe yaraması, sözleşmenin ticari sırrın ne olduğunu tanımlamasına bağlıdır — tanımlanmamış bir kavrama bağlanan süresizlik, mutlak süresizlikten farksızdır.

Ticari sır ile gizli bilgi aynı şey değil

Sözleşme metinlerinde iki kavram sık sık birbirinin yerine kullanılır; oysa kaynakları da sonuçları da farklıdır ve bu fark, NDA süresi dolduğunda ortaya çıkar.

Gizli bilgi ile ticari sırrın karşılaştırması
  Gizli bilgi Ticari sır
Kaynağı Sözleşme — kapsamını taraflar tanımlar Kanun — sözleşme olmasa da korunur
Kapsamı Sözleşmede ne yazıyorsa o Gizli tutulan, ekonomik değeri gizliliğinden doğan iş ve üretim bilgisi
Süresi Sözleşmenin öngördüğü süre Bilgi sır niteliğini koruduğu sürece
İhlalin sonucu Sözleşmeye aykırılık: cezai şart ve tazminat Haksız rekabet: tespit, men, düzeltme, tazminat (TTK m.56)
Cezai boyut Yok Sıfat veya görev gereği öğrenilen sırların ifşasında şikâyete bağlı suç (TCK m.239)

Türk hukukunda “ticari sır”ın genel bir kanuni tanımı yoktur; koruma dağınık hükümlerden doğar. En işlevlisi haksız rekabet rejimidir: TTK m.55/1-(d) uyarınca üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı biçimde ifşa etmek — özellikle gizlice ya da izinsiz ele geçirilen bilgileri değerlendirmek veya başkalarına bildirmek — dürüstlük kuralına aykırıdır ve TTK m.56’daki davalara yol açar. Aynı fiil, sıfat veya görevi gereği öğrenilen sırlar bakımından Türk Ceza Kanunu m.239 kapsamında şikâyete bağlı bir suç da oluşturabilir.

Pratik sonuç şudur: NDA süresi dolduğunda koruma tümüyle bitmez. Ticari sır niteliğindeki bilgi için kanuni koruma sürer. Ama sözleşmesel koruma bittiğinde kaybettiğiniz şey küçük değil — cezai şart işlemez ve ihlalin ispatı tümüyle size döner.

İhlalin ispatı, zarar ve cezai şartın asıl işlevi

Gizlilik sözleşmelerinin zayıf noktası maddelerin metni değil, ihlalin görünmezliğidir. Bilgi sızdığında ne bir kayıt ne bir tarih kalır; sızıntının karşı tarafın sizden öğrendiği bilgiden mi yoksa başka bir kaynaktan mı geldiği çoğu zaman gösterilemez. İspat yükü ise davacıdadır: herkes hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür (TMK m.6 · HMK m.190).

İkinci güçlük zararın miktarıdır. Sızan bir fiyat listesinin hangi ihaleyi kaybettirdiğini rakamla göstermek bir bilirkişi raporuyla bile zordur. Kanun bu hâl için bir kapı bırakır — uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararı hakkaniyete uygun olarak belirler (TBK m.50/2; sözleşmeye aykırılık hâllerinde m.114/2 yollamasıyla) — ama bu bir çözüm değil, takdire razı olmaktır.

  1. 1

    İhlali ispatlamak

    Bilginin karşı tarafa sizden geçtiğini göstermek gerekir. İhlal sürüyorsa ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m.389); delillerin kaybolma tehlikesi varsa delil tespiti yaptırılabilir (HMK m.400). Karşı taraf belge saklıyorsa HMK m.219, tarafları delil olarak dayanılan ve ellerinde bulunan belgeleri ibraza zorunlu tutar.

  2. 2

    Zararı hesaplamak

    İhlal ispatlansa bile zararın miktarı ayrı bir sorundur ve gizlilik ihlalinde çoğu zaman rakama dönüşmez. Miktar ispat edilemiyorsa hâkimin takdiri devreye girer (TBK m.50/2 · m.114/2).

  3. 3

    Cezai şartın devreye girdiği yer

    Ceza kararlaştırılmışsa alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile cezayı isteyebilir (TBK m.180/1). Yani cezai şartın asıl işlevi caydırıcılık değil, İSPAT KOLAYLIĞIDIR: yukarıdaki iki adımı birden atlar. Aşan zarar için ise borçlunun kusurunun ispatı gerekir (TBK m.180/2).

Bundan çıkan sonuç, sık yapılan bir hatayı da düzeltir: en yüksek rakam en güçlü koruma değildir. Taraflar cezanın miktarını serbestçe belirler (TBK m.182/1), ama hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu talep olmaksızın kendiliğinden indirir (TBK m.182/3). Ölçüsüz bir rakam indirilir; ölçülü bir rakam ayakta kalır. İki istisna vardır ve ikisi de kurguya bağlıdır: borçlu tacirse indirim isteyemez (TTK m.22), buna karşılık hizmet sözleşmesine yalnız işçi aleyhine konulan ceza koşulu baştan geçersizdir (TBK m.420). Kavramın ayrıntısı için cezai şart sözlük girişine bakabilirsiniz.

NDA’nın tek başına yetmediği hâller

Gizlilik sözleşmesi bir sır saklama borcu kurar — o kadar. Aşağıdaki beş durumda ihtiyacınız olan şey daha geniş bir gizlilik maddesi değil, başka bir belgedir. En sık yapılan hata, hepsini tek bir NDA’ya sıkıştırmaktır: sonuç ne uyum belgesi olur ne de uygulanabilir bir sözleşme.

Kişisel veri işleniyorsa

Ayrı bir veri işleyen düzenlemesi (DPA)

KVKK, veri sorumlusuna işleme şartları (m.5-6), aktarım (m.8-9), güvenlik (m.12) ve imha (m.7) yükümlülükleri yükler ve bunlar sözleşmeyle devredilemez. Veri sorumlusu, verilerin kendi adına başka bir kişi tarafından işlenmesi hâlinde güvenlik tedbirlerinden onunla MÜŞTEREKEN sorumludur (KVKK m.12/2).

Karşı tarafın rakip olmasını engellemek istiyorsanız

Ayrı bir rekabet yasağı kaydı

Gizlilik, bilginin kullanılmasını yasaklar; rekabet yasağı ise bir faaliyeti. İşçi bakımından rekabet yasağı yazılı şekle bağlıdır, yer, zaman ve işlerin türü bakımından sınırlanmalıdır ve süresi özel durumlar dışında iki yılı aşamaz (TBK m.444-445). Gizlilik maddesine gizlenmiş bir rekabet yasağı bu sınırlardan kaçamaz.

Paylaşılan şey bir fikrî ürünse

Ayrı bir hak devri veya lisans sözleşmesi

NDA hiçbir hak devretmez; bilgiye erişim, o bilgi üzerinde mülkiyet doğurmaz. Ortak geliştirmede üretilen çıktının kime ait olacağı ayrıca kararlaştırılmazsa, gizlilik korunmuş ama hak kaybedilmiş olur. Eser sahipliği ve devri Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun konusudur.

Karşı taraf bilgiyi zaten görmemeliyse

Erişim tasarımı — sözleşme değil

En güçlü NDA bile görülmüş bir bilgiyi geri almaz. Durum tespiti gibi süreçlerde asıl koruma, kimin neyi hangi aşamada göreceğinin baştan kurgulanması ve her görüntülemenin kayda geçmesidir; sözleşme bunun yerine değil, yanına konur.

İşçiyle çalışıyorsanız

Kanuni yükümlülüğü hatırlamak

İşçi, iş gördüğü sırada öğrendiği üretim ve iş sırlarını hizmet ilişkisi süresince kullanamaz ve açıklayamaz; işverenin haklı menfaatinin korunması için gerekli olduğu ölçüde bu borç ilişki sona erdikten sonra da sürer (TBK m.396 son fıkra). NDA’nın kattığı şey yükümlülüğün kendisi değil, kapsamın yazılı olarak belirlenmesi ve ispat kolaylığıdır.

Son bir pratik nokta: damga vergisi. Mukavelenamelerde ölçü, kâğıdın belli bir parayı ihtiva edip etmediğidir; sırf gizlilik yükümlülüğü düzenleyen ve bedel içermeyen bir NDA bu ölçüyü karşılamaz. Sözleşmeye cezai şart yazmak da tek başına bunu değiştirmez: 488 sayılı Kanun m.6’ya eklenen fıkra uyarınca cezai şart gibi bir sözleşmenin yaptırımı niteliğindeki taahhütlerden, başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça damga vergisi alınmaz. Somut bir kâğıdı değerlendirmek için damga vergisi hesaplama aracına, kişisel veri ihlalinde bildirim süresi için 72 saat sayacına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Gizlilik sözleşmesi kaç yıl geçerli olmalı?
Kanunda bir süre yoktur; “NDA süresi beş yıldır” cümlesi bir kanun hükmü değil piyasa alışkanlığıdır. Ölçü, bilginin değerini koruduğu süredir: fiyat listesi bir yılda eskir, üretim formülü hiç eskimeyebilir. Doğru yazım süreyi bilginin niteliğine bağlar — genel ticari bilgi için sabit bir süre (örneğin sözleşmenin sona ermesinden itibaren üç ya da beş yıl), ticari sır niteliğindeki bilgi için ise bilgi sır olarak kaldığı sürece.
Süresiz gizlilik sözleşmesi geçerli mi?
Bilginin niteliğine bağlanmış süresizlik (ticari sır, sır olarak kaldığı sürece) savunulabilir; paylaşılan her bilgiye yayılan mutlak ve süresiz bir gizlilik kaydı ise tartışmaya açıktır. Dayanak TMK m.23’tür: kimse özgürlüklerinden vazgeçemez veya onları hukuka ya da ahlaka aykırı olarak sınırlayamaz. Ölçüsüz bir sınırlama TBK m.27 uyarınca kesin hükümsüzlük tartışmasına girer ve TBK m.27/2 gereği sakatlık yalnız o kayda ilişkinse sözleşmenin kalanı ayakta kalır. Yani süresizlik kaydı, sözleşmeyi güçlendirmek yerine tam da korumak istediğiniz maddeyi kırılgan hâle getirebilir.
Gizlilik sözleşmesine cezai şart yazmak zorunlu mu?
Zorunlu değildir, ama yokluğunun bedeli ağırdır. Cezai şart kararlaştırılmışsa alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile cezayı isteyebilir (TBK m.180/1). Ceza yoksa zararın varlığını ve miktarını ispat yükü alacaklıdadır (TMK m.6 · HMK m.190) ve gizlilik ihlalinde bu ispat çoğu zaman yapılamaz: sızan bilginin hangi müşteri kaybına yol açtığı rakamla gösterilemez. Miktar ispat edilemiyorsa hâkim zararı hakkaniyete göre belirleyebilir (TBK m.50/2, m.114/2 yollamasıyla) — ama bu, ispat yükünden kurtulmak değil, takdire razı olmaktır.
Cezai şart en fazla ne kadar olabilir?
Kanunda bir tavan yoktur: TBK m.182/1 miktarı taraflara bırakır. Buna karşılık hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu talep olmaksızın KENDİLİĞİNDEN indirir (TBK m.182/3). Yani en yüksek rakam en güçlü koruma değildir: aşırı bir ceza indirilir, ölçülü bir ceza ayakta kalır. Borçlu tacirse indirim kapısı kapalıdır — TTK m.22 uyarınca tacir sıfatındaki borçlu cezanın aşırı olduğu iddiasıyla indirim isteyemez. Hizmet sözleşmesine yalnız işçi aleyhine konulan ceza koşulu ise TBK m.420 uyarınca geçersizdir.
Tek taraflı NDA ile karşılıklı NDA arasındaki fark ne?
Tek yanlı NDA’da yalnız bir taraf bilgi verir ve yalnız diğer taraf yükümlülük altına girer; karşılıklı (mütekabil) NDA’da her iki taraf hem açıklayan hem alan sıfatını taşır. Fark yalnız simetri değil, PAZARLIK ZEMİNİDİR: karşılıklı bir metinde her maddeyi genişletme talebi kendi aleyhinize de sonuç doğurur, bu yüzden karşılıklı NDA’lar kendiliğinden ölçülü yazılır. Tek yanlı metinde ise bu fren yoktur ve maddeler açıklayan taraf lehine kolayca aşırıya kaçar; aşırıya kaçan madde de indirilme ya da geçersizlik tartışmasına açılır.
Gizlilik sözleşmesinin istisnaları neler?
Yerleşik dört istisna şudur: (1) ifşa anında zaten kamuya mal olmuş bilgi, (2) alıcının ifşadan önce hukuka uygun biçimde bildiği bilgi, (3) gizlilik yükümlülüğü altında olmayan bir üçüncü kişiden hukuka uygun edinilen bilgi, (4) alıcının gizli bilgiyi kullanmadan bağımsız olarak geliştirdiği bilgi. Beşincisi teknik olarak bir istisna değildir: kanunun, mahkeme kararının veya yetkili idari makamın emrettiği ifşa. Sözleşme kanunun emrettiği bir ifşayı yasaklayamaz; bu kaydı yazmanın işlevi ifşayı serbest bırakmak değil, ifşadan önce bildirim ve kapsamı en dara indirme yükümlülüğü kurmaktır.
Ticari sır ile gizli bilgi aynı şey mi?
Değildir ve karıştırmak pahalıdır. “Gizli bilgi” sözleşmesel bir kategoridir: kapsamını taraflar tanımlar, koruması sözleşme süresince ve sözleşmenin öngördüğü süre boyunca devam eder. “Ticari sır” ise sözleşmeden bağımsız olarak korunur: TTK m.55/1-(d) uyarınca üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı biçimde ifşa etmek haksız rekabet oluşturur ve TTK m.56’daki tespit, men, düzeltme ve tazminat davalarına yol açar. Aynı fiil, sıfat veya görevi gereği öğrenilen ticari sırların ifşası hâlinde Türk Ceza Kanunu m.239 kapsamında şikâyete bağlı bir suç da oluşturabilir. Yani NDA süresi dolduğunda koruma bitmez; ticari sır niteliğindeki bilgi için kanuni koruma devam eder.
NDA imzalanmazsa gizlilik yükümlülüğü hiç yok mu?
Vardır, ama daha dar ve ispatı daha zordur. İşçi bakımından TBK m.396 son fıkra, iş gördüğü sırada öğrendiği üretim ve iş sırlarını hizmet ilişkisi boyunca kullanmayı ve açıklamayı yasaklar; işverenin haklı menfaatinin korunması için gerekli olduğu ölçüde bu yükümlülük ilişki sona erdikten sonra da sürer. Tacirler arasında TTK m.54-55 haksız rekabet hükümleri devrededir. NDA’nın kattığı şey yükümlülüğün kendisi değil, KAPSAMIN yazılı olarak belirlenmesi, süresi, ispat kolaylığı ve cezai şarttır.
Gizlilik sözleşmesi kişisel veri paylaşımı için yeterli mi?
Yeterli değildir. NDA taraflar arasında bir sır saklama borcu kurar; KVKK ise veri sorumlusuna işleme şartları (m.5-6), aktarım (m.8-9), güvenlik (m.12) ve imha (m.7) yükümlülükleri yükler ve bunlar sözleşmeyle karşı tarafa devredilemez. KVKK m.12/2 açıktır: veri sorumlusu, kişisel verilerin kendi adına başka bir gerçek veya tüzel kişi tarafından işlenmesi hâlinde güvenlik tedbirlerinin alınmasından o kişilerle birlikte MÜŞTEREKEN sorumludur. Alıcı taraf sizin adınıza veri işliyorsa gereken şey bir gizlilik maddesi değil, ayrı bir veri işleyen düzenlemesidir.
Gizlilik sözleşmesine yetkili mahkeme yazılabilir mi?
Yalnız tarafların ikisi de tacir veya kamu tüzel kişisiyse. HMK m.17 yetki sözleşmesini bu iki sıfatla sınırlar; taraflardan biri gerçek kişi (örneğin bir işçi ya da serbest çalışan) ise yazılan yetki maddesi sonuç doğurmaz ve genel yetki kuralları uygulanır. Geçerli bir yetki sözleşmesi için ayrıca HMK m.18 aranır: yazılı şekil, uyuşmazlığın kaynaklandığı hukuki ilişkinin belirli veya belirlenebilir olması ve yetkili kılınan mahkemenin gösterilmesi. Kesin yetki hâllerinde yetki sözleşmesi hiç yapılamaz.
Gizlilik sözleşmesi damga vergisine tabi mi?
Damga vergisi, 488 sayılı Kanun’a ekli (1) sayılı tabloda sayılan kâğıtlardan alınır ve mukavelenamelerde ölçü, kâğıdın BELLİ BİR PARAYI ihtiva edip etmediğidir. Sırf gizlilik yükümlülüğü düzenleyen ve bir bedel içermeyen bir NDA bu ölçüyü karşılamaz. Sözleşmeye cezai şart yazmak da tek başına bu sonucu değiştirmez: 488 sayılı Kanun m.6’ya eklenen fıkra uyarınca cezai şart gibi bir sözleşmenin yaptırımı niteliğindeki taahhütlerden, başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça damga vergisi alınmaz. Somut kâğıdı değerlendirirken damga vergisi hesaplama aracına bakın.
Gizlilik ihlalinde hangi davalar açılabilir?
İhlal sürüyorsa ilk hedef durdurmaktır: HMK m.389 uyarınca ihtiyati tedbir istenebilir ve delillerin kaybolma tehlikesi varsa HMK m.400 vd. uyarınca delil tespiti yaptırılabilir. Esasta sözleşmeye aykırılıktan cezai şart ve tazminat talep edilir; fiil aynı zamanda haksız rekabet oluşturuyorsa TTK m.56’daki tespit, men, düzeltme ve tazminat davaları da açılabilir. Karşı taraf elindeki belgeleri saklıyorsa HMK m.219 taraflara, delil olarak dayanılan ve ellerinde bulunan belgeleri mahkemeye ibraz etme yükümlülüğü yükler.

Kaynaklar ve dayanak

Son güncelleme: 29 Ağustos 2026. Mevzuat değişebilir; kritik bir karar öncesi yürürlükteki metni kaynağından doğrulayın.

Gizliliği sözleşmede yazmak yetmez — kimin ne gördüğü de kayıtta olmalı

Korinsa, paylaştığınız evrakı bir veri odasında tutar: kim açtı, kim indirdi, kim ne kadar inceledi kayıt altındadır. Sözleşme taslağını dosyadaki evraklara dayanarak yazar, sürümler arasındaki madde farkını gösterir ve üçüncü tarafa yalnız kendisine açılan belgeyi gösterir.