Kısa cevap
İş sözleşmesinin feshinde iki ayrı rejim vardır. Haklı neden (İş K. m.24 ve m.25) derhal fesih hakkı verir: bildirim süresi tanınmaz, ihbar tazminatı doğmaz ve ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâllere dayanan fesih yetkisi, olayın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (m.26). Geçerli neden (m.18) ise süreli fesihtir: kıdeme göre iki ilâ sekiz haftalık bildirim süresi tanınır (m.17), fesih yazılı yapılır, sebebi açık ve kesin belirtilir ve işçinin davranışına ya da verimine dayanılıyorsa savunması alınır (m.19). İş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır; anlaşmazlık hâlinde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılır (m.20).
Haklı neden mi, geçerli neden mi?
Türk iş hukukunda fesih tek bir kurum değildir. İki ayrı rejim vardır ve hangisine girdiğinizi belirleyen şey olayın ağırlığıdır: olay, iş ilişkisini sürdürmeyi çekilmez hâle getiriyorsa haklı neden; ilişkiyi zorlaştırıyor ama anında sona erdirmeyi gerektirmiyorsa geçerli nedendir. Fark, tek bir kelimeden ibaret değil — aşağıdaki dokuz satırın hepsi değişir.
| Ölçüt | Haklı neden · m.24 / m.25 | Geçerli neden · m.18 |
|---|---|---|
| Feshin etkisi | Derhal — sözleşme anında sona erer | Bildirim süresinin sonunda sona erer |
| Bildirim süresi | Yok | Kıdeme göre 2–8 hafta (m.17) |
| İhbar tazminatı | Doğmaz | Süre tanınmazsa doğar |
| Kıdem tazminatı | m.25/II ise ödenmez; diğer hâllerde ödenir | Ödenir (bir yıllık kıdem şartıyla) |
| Savunma alma | Kanunen aranmaz (m.19) | Davranış/verim sebebinde zorunlu (m.19/2) |
| Hak düşürücü süre | 6 iş günü + 1 yıl (m.26, yalnız ahlak ve iyiniyet hâlleri) | Kanunda öngörülmemiş |
| Yazılı şekil | Bildirim yazılı ve imza karşılığı (m.109) | Yazılı + sebep açık ve kesin (m.19/1) |
| İşe iade yolu | İşçi feshin haklı olmadığını ileri sürebilir | Bu feshin asıl denetim yolu (m.20) |
| Kimlere uygulanır | Bütün iş sözleşmelerine | Yalnız iş güvencesi kapsamındaki işçilere |
Sık kaçırılan bağlantı
Aynı olgu her iki kutuya da girebilir. Altı iş günlük süreyi kaçıran işveren için sözleşme kilitlenmez: olay ağırlığına göre geçerli neden oluşturabilir ve bildirimli fesih yolu açık kalır. Değişen şey usul ve paradır — bu yolda bildirim süresi tanınır, kıdem ve ihbar tazminatı ödenir ve fesih işe iade denetimine açılır.
İşverenin adım adım prosedürü
Aşağıdaki sıra iş güvencesi kapsamındaki bir işçinin geçerli nedenle feshini anlatır ve sırası önemlidir: savunma fesihten sonra alınamaz, sebep bildirimden sonra genişletilemez. Haklı nedenle derhal fesihte ikinci adım (hak düşürücü süre) belirleyici olur; dördüncü ve beşinci adımlar ise bildirim süresi olmadığı için uygulanmaz.
-
01
Sebebi belirleyin: haklı mı, geçerli mi?
Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan bir hâl varsa derhal fesih yolu açıktır (m.25). Verim düşüklüğü, uyumsuzluk ya da işletmesel gerekçe ise geçerli nedendir ve bildirimli fesih gerektirir (m.18).
-
02
Hak düşürücü süreyi kontrol edin
Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanacaksanız fesih yetkisi, olayı öğrendiğiniz günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (m.26).
-
03
Savunma alın
İşçinin davranışına veya verimine dayanan bir geçerli neden söz konusuysa, savunması alınmadan sözleşme feshedilemez. Savunma istemi yazılı yapılır ve isnat edilen fiil açıkça belirtilir (m.19/2).
-
04
Bildirim süresini hesaplayın
Kıdemi altı aydan az işçide iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında dört hafta, bir buçuk ile üç yıl arasında altı hafta, üç yıldan fazla ise sekiz haftadır. Süre tanınabileceği gibi ücreti peşin ödenerek de feshedilebilir (m.17).
-
05
Fesih bildirimini yazılı yapın
Bildirim yazılı olmalı, fesih sebebi açık ve kesin şekilde belirtilmeli ve imza karşılığı tebliğ edilmelidir. Sebep sonradan genişletilemez (m.19/1, m.109).
-
06
Alacakları fesih anında ödeyin
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve doğmuş ücret alacakları hesaplanır ve ödenir. Ödeme belgesinde kalemler ayrı ayrı gösterilir (1475 m.14, İş K. m.59).
-
07
Dosyayı saklayın
Savunma istemi, savunma, tutanaklar, fesih bildirimi ve tebliğ belgesi tek dosyada toplanır. İşe iade davasında feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir (m.20/2).
Otuz gün içinde aynı işyerinden toplu çıkarma yapılacaksa ayrı bir usul devreye girer: işveren, çıkarmayı en az otuz gün önce yazılı olarak işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna bildirmek zorundadır ve fesih bildirimleri bu bildirimden otuz gün sonra hüküm doğurur (İş K. m.29). Bu adım atlanırsa fesihlerin geçerliliği değil, zamanı tartışılır.
İşçinin feshi: haklı neden ve istifa
İşçinin elinde iki yol vardır ve aralarındaki fark kıdem tazminatıdır. Aynı gün, aynı işyerinden aynı sebeple ayrılan iki işçiden biri tazminatını alır, diğeri alamaz — belirleyici olan, ayrılışın hangi maddeye dayandırıldığı ve nasıl belgelendiğidir.
İş K. m.24
Haklı nedenle derhal fesih
- I — Sağlık sebepleri: işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı için tehlike doğması ya da birlikte çalıştığı kişinin bulaşıcı hastalığa tutulması.
- II — Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller: ücretin ödenmemesi, çalışma koşullarının uygulanmaması, hakaret, cinsel taciz, işverenin yanıltması.
- III — Zorlayıcı sebepler: işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süreyle işin durmasını gerektiren zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması.
Sonucu: kıdem tazminatı doğar, ihbar tazminatı doğmaz, ahlak ve iyiniyet hâllerinde altı iş günlük süre işler.
İş K. m.17
Bildirimli fesih (istifa)
- Sebep göstermek gerekmez; buna karşılık bildirim süresi işçiyi de bağlar.
- Süreye uymadan ayrılan işçi, süreye ait ücret tutarındaki tazminatı işverene öder.
- Kıdem tazminatı kural olarak doğmaz; 1475 m.14’teki istisnalar (askerlik, evlilik, emeklilik) saklıdır.
Sonucu: yıllık izin ücreti ve doğmuş alacaklar yine ödenir — istifa bunları ortadan kaldırmaz (m.59).
Ücreti ödenmeyen işçinin elinde üçüncü bir seçenek daha vardır ve feshin alternatifidir: ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir sebep olmaksızın ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Kanun bu davranışın kişisel kararlara dayansa bile sayıca toplu bir nitelik kazanmasının grev sayılmayacağını açıkça söyler (İş K. m.34). Yani ücret alacağı, mutlaka fesihle sonuçlanmak zorunda değildir.
Bildirim süreleri ve hak düşürücü süreler
Bildirim süresi kıdeme bağlıdır ve karşılıklıdır: aynı süre işveren için de işçi için de geçerlidir. Kanundaki süreler asgaridir; sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz.
| İşçinin kıdemi | Bildirim süresi | Kötüniyet tazminatı | Kıdem tazminatı eşiği |
|---|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 6 haftalık ücret | Dolmamış |
| 6 ay – 1 yıl | 4 hafta | 12 haftalık ücret | Dolmamış |
| 1 yıl – 1,5 yıl | 4 hafta | 12 haftalık ücret | Dolmuş |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta | 18 haftalık ücret | Dolmuş |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 24 haftalık ücret | Dolmuş |
Kanun (m.17) altı ay ile bir buçuk yıl arasını tek bant sayar ve o aralıkta bildirim süresi hep dört haftadır. Tablo bu bandı ikiye ayırıyor çünkü arada başka bir eşik var: kıdem tazminatı bir yıllık kıdem şartına bağlıdır (1475 m.14). Kötüniyet tazminatı sütunu, yalnız iş güvencesi kapsamı DIŞINDAKİ işçi için ve fesih hakkının kötüye kullanılması hâlinde anlamlıdır (m.17/5).
Kaçırıldığında hakkı bitiren süreler
- 6 iş günü
- Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan derhal fesih yetkisi, olayın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü içinde kullanılmalıdır. Süre hem işçi hem işveren için işler. İş K. m.26
- 1 yıl
- Aynı fesih yetkisi, her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. İşçi olayda maddi çıkar sağlamışsa bu bir yıllık süre uygulanmaz. İş K. m.26
- 1 ay
- İşe iade talebiyle arabulucuya başvuru süresi; fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işler ve dava şartıdır. İş K. m.20 · 7036 m.3
- 2 hafta
- Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iş mahkemesinde dava açma süresi. İş K. m.20
- 10 iş günü
- İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Başvurmazsa işverence yapılan fesih geçerli hâle gelir. İş K. m.21
- 1 ay
- İşveren, başvuran işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa en az dört en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat öder. İş K. m.21
- 30 gün
- Toplu işçi çıkarmada işveren, çıkarmayı en az otuz gün önce yazılı bildirmek zorundadır; fesih bildirimleri bu bildirimden otuz gün sonra hüküm doğurur. İş K. m.29
- 5 yıl
- Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı süresi. İş K. Ek m.3
Bu sürelerin son gününü takvim üzerinde bulmak için süre hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Altı iş günlük süre bir istisnadır ve o araçla hesaplanmaz: “iş günü”nün cumartesiyi kapsayıp kapsamadığı işyerinin çalışma düzenine bağlıdır ve kanun bunu tanımlamaz — hak düşürücü bir sürede bir günlük hata hakkın tümüyle kaybı demektir, bu yüzden bu sayfa o tarihi kesin bir gün olarak basmaz.
Feshin doğurduğu para kalemleri
Altı kalem vardır ve hiçbiri diğerinin yerine geçmez. En sık yapılan karıştırma, kıdem tazminatı ile ihbar tazminatının tek bir “tazminat” sayılmasıdır: ilki geçmiş hizmetin karşılığıdır, ikincisi ise tanınmayan bildirim süresinin bedeli.
1475 m.14
Kıdem tazminatı
Her tam hizmet yılı için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret; yıldan artan süreler aynı oranla hesaplanır. En az bir yıllık kıdem şartı vardır ve kanunda bir TAVAN öngörülmüştür.
İş K. m.17
İhbar tazminatı
Tanınmayan bildirim süresine ait giydirilmiş brüt ücret. Süre fiilen tanınırsa ya da ücreti peşin ödenirse doğmaz. Yön iki taraflıdır: süreye uymayan işçi de öder.
İş K. m.17/5
Kötüniyet tazminatı
İş güvencesi kapsamı dışındaki işçinin sözleşmesi fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilmişse, bildirim süresinin ÜÇ KATI tutarında ödenir. Bildirim şartına da uyulmamışsa ihbar tazminatı ayrıca ödenir.
İş K. m.21
İşe başlatmama tazminatı
Feshin geçersizliğine karar verilmesine rağmen işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa, en az dört en çok sekiz aylık ücreti tutarında ödenir. Miktarı mahkeme belirler.
İş K. m.21
Boşta geçen süre ücreti
Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş ücreti ve diğer hakları ödenir. İşe başlatılsa da başlatılmasa da doğar.
İş K. m.59
Yıllık izin ücreti
Sözleşme HANGİ nedenle sona ererse ersin, hak kazanılıp kullanılmayan izin süreleri sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir. Haklı nedenle fesihte de, istifada da doğar.
Kıdem tazminatının bir yıllık tutarı, kanunla belirlenen tavanı aşamaz (1475 m.14). Bu tavan her yıl iki kez güncellenir; bu sayfa bilerek bir rakam vermez — yayımlandığı gün doğru olan bir sayı altı ay sonra sessizce yanlış olur. Hesaplama yaparken tavanın yürürlükteki değerini kaynağından doğrulayın; rakamı kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracıyla çıkarabilirsiniz. Kıdem ve ihbar tazminatı giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır: çıplak ücrete ek olarak süreklilik taşıyan yol, yemek ve ikramiye gibi ödemeler de matraha girer.
Sekiz fesih senaryosu
Soldaki seçicinin okuduğu veri buradadır. Sekiz kombinasyonun tamamı aşağıda yazılıdır; seçici bunlardan birini öne çıkarır ve bildirim süresini seçtiğiniz kıdeme göre haftaya çevirir. JavaScript kapalıysa hiçbir şey kaybolmaz — bu bölüm sunucudan gelir.
İş K. m.25
İşveren · haklı nedenle derhal fesih
Sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller, zorlayıcı sebepler ya da işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması hâlinde işveren, sözleşmeyi bildirim süresini beklemeden feshedebilir.
- Bildirim süresi
- Yok. Derhal fesihtir: bildirim süresi tanınmaz, dolayısıyla ihbar tazminatı da doğmaz. Bildirim süresi tanıyarak yapılan bir fesih, sebebin haklı değil geçerli neden sayıldığını gösterir. İş K. m.25
- Savunma alma
- Kanunen zorunlu değil. m.19’daki savunma alma yükümlülüğü davranış ve verim kaynaklı fesihler içindir ve aynı maddede m.25/II şartlarına uygun fesih hakkı açıkça saklı tutulmuştur. Savunma almak yine de ispatı kolaylaştırır. İş K. m.19
- Hak düşürücü süre
- Uygulanır — ancak yalnız ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâllerde (m.25/II): olayın öğrenildiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl. İşçi olayda maddi çıkar sağlamışsa bir yıllık süre uygulanmaz. Sağlık, zorlayıcı sebep ve tutukluluk hâllerinde (m.25/I, III, IV) böyle bir süre yoktur. İş K. m.26
- İşe iade
- İşçi, feshin bu maddedeki sebeplere uymadığı iddiasıyla yargı yoluna gidebilir: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurur, anlaşmazlık hâlinde son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açar. İş K. m.25/son, m.20
Para kalemleri
- Koşullu Kıdem tazminatı — Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık sebebiyle (m.25/II) yapılan fesihte ÖDENMEZ. Sağlık (m.25/I), zorlayıcı sebep (m.25/III) ve tutukluluk (m.25/IV) hâllerinde ise ödenir. 1475 m.14
- Doğmaz İhbar tazminatı — Derhal fesihte bildirim süresi söz konusu olmadığı için doğmaz. İş K. m.17
- Doğmaz Kötüniyet tazminatı — Yalnız bildirimli fesihte, fesih hakkının kötüye kullanılması hâlinde gündeme gelir. İş K. m.17/5
- Doğar Yıllık izin ücreti — Sözleşme hangi sebeple sona ererse ersin, hak kazanılıp kullanılmayan izin süreleri son ücret üzerinden ödenir. İş K. m.59
- Doğar Ödenmemiş ücret, fazla çalışma ve tatil alacakları — Feshin sebebi bu alacakları ortadan kaldırmaz. İş K. m.32, m.41, m.47
Yapılması gerekenler
- 1. Olayı tutanakla ve tarih atarak tespit edin — altı iş günlük süre öğrenme anından işler.
- 2. Fesih bildirimini yazılı yapın; dayandığınız bendi ve olguyu açıkça yazın.
- 3. Bildirimi imza karşılığı tebliğ edin; işçi imzadan kaçınırsa durumu tutanağa geçirin.
İş K. m.18
İşveren · geçerli nedenle bildirimli fesih
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde, en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin sözleşmesi ancak geçerli bir sebeple feshedilebilir: işçinin yeterliliği, davranışları ya da işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri.
- Bildirim süresi
- Kıdeme göre 2–8 hafta. Süre fiilen tanınabileceği gibi, süreye ait ücret peşin ödenerek de fesih yapılabilir. Peşin ödeme işe iade yolunu KAPATMAZ: kanun, bildirim şartına uyulmamasının m.18-21 hükümlerinin uygulanmasına engel olmadığını açıkça söyler. İş K. m.17
- Savunma alma
- ZORUNLU — işçinin davranışına veya verimine dayanılıyorsa savunması alınmadan fesih yapılamaz. İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan (işletmesel) sebepte savunma aranmaz; ancak fesih yine yazılı yapılır ve sebep açık ve kesin belirtilir. İş K. m.19
- Hak düşürücü süre
- Kanunda hak düşürücü bir süre öngörülmemiştir; m.26 yalnız ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan derhal fesihler içindir. Fesih sebebi ile fesih arasındaki zaman aralığı, sebebin geçerliliği tartışılırken dikkate alınabilir. İş K. m.26
- İşe iade
- Bu feshin asıl alanıdır: işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren BİR AY içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır; anlaşmazlıkta son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren İKİ HAFTA içinde iş mahkemesinde dava açar. Feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İş K. m.20 · 7036 m.3
Para kalemleri
- Koşullu İhbar tazminatı — Bildirim süresi fiilen tanınırsa tazminat doğmaz; süre tanınmadan fesih yapılırsa süreye ait ücret ödenir. İş K. m.17
- Doğar Kıdem tazminatı — Her tam hizmet yılı için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret; yıldan artan süreler oranlanır. Tavan vardır ve yılda iki kez değişir. 1475 m.14
- Doğar Yıllık izin ücreti — Kullanılmayan izin süreleri sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir. İş K. m.59
- Koşullu İşe başlatmama tazminatı — Feshin geçersizliğine karar verilir ve işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa, en az dört en çok sekiz aylık ücreti tutarında ödenir. İş K. m.21
- Koşullu Boşta geçen süre ücreti — Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar doğmuş ücreti ve diğer hakları ödenir. İş K. m.21
- Doğmaz Kötüniyet tazminatı — İş güvencesi kapsamındaki işçi için öngörülmemiştir; bu işçinin yolu işe iade davasıdır. İş K. m.17/5
Yapılması gerekenler
- 1. Sebep davranış ya da verim kaynaklıysa önce YAZILI savunma isteyin; isnadı açıkça yazın.
- 2. Fesih bildirimini yazılı yapın, sebebi açık ve kesin belirtin — sebep sonradan genişletilemez.
- 3. Bildirim süresini tanıyın ya da süreye ait ücreti peşin ödeyin; ödemeyi belgede kalem kalem gösterin.
İş K. m.17
İşveren · süreli fesih (güvence kapsamı dışında)
İşyerinde otuzdan az işçi çalışıyorsa, işçinin kıdemi altı ayı doldurmamışsa, sözleşme belirli süreliyse ya da işçi kanunda sayılan işveren vekillerinden biriyse iş güvencesi hükümleri uygulanmaz. Fesih, bildirim süresine uyularak yapılır.
- Bildirim süresi
- Kıdeme göre 2–8 hafta. Bu süreler asgaridir; sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz. Süreye ait ücret peşin ödenerek de fesih yapılabilir. İş K. m.17
- Savunma alma
- Kanunen zorunlu değil: m.19’daki sebep gösterme ve savunma alma usulü iş güvencesi kapsamındaki fesihler içindir. Bildirimin yazılı ve imza karşılığı yapılması ise her hâlde gerekir. İş K. m.19, m.109
- Hak düşürücü süre
- Uygulanmaz — m.26 yalnız ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan derhal fesihler içindir. İş K. m.26
- İşe iade
- Yolu kapalıdır: işe iade, iş güvencesi kapsamındaki işçiye tanınmıştır. Bu işçinin korunma aracı, fesih hakkının kötüye kullanılması hâlinde bildirim süresinin ÜÇ KATI tutarındaki kötüniyet tazminatıdır. İş K. m.17/5, m.18
Para kalemleri
- Koşullu İhbar tazminatı — Bildirim süresine uyulmazsa süreye ait ücret tutarında ödenir. İş K. m.17
- Koşullu Kötüniyet tazminatı — Fesih hakkının kötüye kullanılarak sözleşmenin sona erdirildiği hâllerde, bildirim süresinin üç katı tutarında ödenir. Bildirim şartına da uyulmamışsa ihbar tazminatı AYRICA ödenir. İş K. m.17/5
- Doğar Kıdem tazminatı — İş güvencesi kapsamı dışında olmak, kıdem tazminatı hakkını etkilemez. 1475 m.14
- Doğar Yıllık izin ücreti — Kullanılmayan izin süreleri son ücret üzerinden ödenir. İş K. m.59
Yapılması gerekenler
- 1. Önce kapsam kontrolü yapın: işçi sayısı, kıdem, sözleşme türü ve işveren vekili sıfatı.
- 2. Bildirimi yazılı yapın ve süreyi tanıyın ya da süreye ait ücreti peşin ödeyin.
- 3. Feshin objektif bir gerekçesi olsun: kötüniyet iddiası bildirim süresinin üç katına mal olur.
İş K. m.15
İşveren · deneme süresi içinde fesih
Deneme süresi ancak sözleşmede kararlaştırılmışsa vardır ve en çok iki aydır; toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir. Bu süre içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir.
- Bildirim süresi
- Yok. Bildirim süresi aranmaz. Deneme kaydı sözleşmede yazılı değilse deneme süresi de yoktur ve fesih genel hükümlere tabidir. İş K. m.15
- Savunma alma
- Söz konusu değildir. İş K. m.15
- Hak düşürücü süre
- Uygulanmaz. İş K. m.26
- İşe iade
- Yolu kapalıdır: iş güvencesi en az altı aylık kıdem şartına bağlıdır ve deneme süresi en çok iki ay olduğu için bu şart deneme süresi içinde hiçbir hâlde dolmaz. İş K. m.18
Para kalemleri
- Doğmaz Kıdem tazminatı — Bir yıllık kıdem şartı deneme süresi içinde dolmaz. 1475 m.14
- Doğmaz İhbar tazminatı — Bildirim süresine gerek olmadığı için doğmaz. İş K. m.15
- Doğmaz Yıllık izin ücreti — Yıllık ücretli izne hak kazanmak için en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. İş K. m.53
- Doğar Çalışılan günlerin ücreti ve doğmuş diğer haklar — İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır; fazla çalışma ve tatil alacakları dâhil. İş K. m.15
Yapılması gerekenler
- 1. Sözleşmede deneme kaydının bulunduğunu ve süresini doğrulayın.
- 2. Feshin deneme süresi İÇİNDE tebliğ edildiğini belgeleyin — bir gün sonrası genel rejime tabidir.
- 3. Çalışılan günlerin ücretini ve doğmuş alacakları ödeyin.
İş K. m.24
İşçi · haklı nedenle derhal fesih
Sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller (ücretin ödenmemesi, hakaret, taciz, çalışma koşullarının uygulanmaması gibi) ve işyerinde bir haftadan uzun süre işin durmasını gerektiren zorlayıcı sebepler işçiye derhal fesih hakkı verir.
- Bildirim süresi
- Yok. Derhal fesihtir; işçi bildirim süresine uymak zorunda değildir ve bu sebeple işverene ihbar tazminatı ödemez. İş K. m.24
- Savunma alma
- Söz konusu değildir — savunma alma yükümlülüğü işverene yöneliktir. Buna karşılık işçinin fesih sebebini YAZILI ve açık bildirmesi belirleyicidir: sebep sonradan genişletilemez ve kıdem tazminatı talebi bu sebep üzerinden incelenir. İş K. m.19, m.109
- Hak düşürücü süre
- Uygulanır — ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâllerde (m.24/II): öğrenmeden itibaren altı iş günü, her hâlde fiilden itibaren bir yıl. Ücretin hiç ödenmemesi gibi süregelen ihlallerde sürenin başlangıcı tartışmalıdır; böyle bir fesihte tarihi avukatınızla teyit edin. İş K. m.26
- İşe iade
- Söz konusu değildir: sözleşmeyi sona erdiren işçidir. Fesih haklı bulunmazsa sonuç ağırdır — kıdem tazminatı talebi reddedilir ve bildirim süresine uyulmadığı için işveren ihbar tazminatı isteyebilir. İş K. m.17, m.24
Para kalemleri
- Doğar Kıdem tazminatı — İşçinin haklı nedenle feshi, kıdem tazminatını doğuran hâllerdendir. 1475 m.14
- Doğmaz İhbar tazminatı — Derhal fesihte bildirim süresi yoktur: işçi ihbar tazminatı isteyemez, işveren de işçiden isteyemez. İş K. m.17, m.24
- Doğar Yıllık izin ücreti — Kullanılmayan izin süreleri son ücret üzerinden ödenir. İş K. m.59
- Doğar Ödenmemiş ücret, fazla çalışma ve tatil alacakları — Feshin sebebini oluşturan alacak, feshin sonucunda da istenebilir. İş K. m.32, m.41, m.47
- Koşullu Maddi ve manevi tazminat — Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranış sebebiyle yapılan fesihte tarafların maddi ve manevi tazminat hakları saklıdır. İş K. m.26/son
Yapılması gerekenler
- 1. Sebebi belgeleyin: ödenmeyen ücret için banka kaydı, diğer hâllerde tutanak veya tanık.
- 2. Fesih bildirimini yazılı yapın ve sebebi açıkça yazın; noter aracılığıyla göndermek tebliği belgeler.
- 3. Altı iş günlük süreyi kaçırmayın — süre dolduktan sonra yol bildirimli fesihtir ve kıdem tazminatı düşer.
İş K. m.18
İşçi bakımından “geçerli neden” diye bir fesih kategorisi yoktur
Geçerli neden, İŞVERENİN feshini sınırlayan bir kavramdır: m.18, işverenin belirsiz süreli sözleşmeyi feshederken geçerli bir sebebe dayanmasını arar. İşçinin elinde iki yol vardır — sözleşmeyi ya haklı nedenle derhal feshedebilir (m.24) ya da bildirim süresine uyarak süreli fesihle (istifa) sona erdirebilir (m.17). Aradaki fark kıdem tazminatıdır: birincisinde doğar, ikincisinde kural olarak doğmaz.
Seçicide bu birleşimi seçtiğinizde araç bir sonuç değil, bu uyarıyı gösterir. Doğru sorulacak soru şudur: ayrılışın arkasında kanunun saydığı bir haklı sebep var mı, yok mu?
İş K. m.17
İşçi · bildirimli fesih (istifa)
İşçi sözleşmeyi sebep göstermeden sona erdirebilir; ancak bildirim süresi işçiyi de bağlar. Süreye uymadan ayrılan işçi, süreye ait ücret tutarında tazminatı işverene öder.
- Bildirim süresi
- Kıdeme göre 2–8 hafta. Bildirim süreleri karşılıklıdır: aynı süre işçi için de geçerlidir ve süreye uyulmaması bu kez işçiyi borçlu kılar. İş K. m.17
- Savunma alma
- Söz konusu değildir. İş K. m.19
- Hak düşürücü süre
- Uygulanmaz. İş K. m.26
- İşe iade
- Söz konusu değildir: işe iade, işveren feshine karşı tanınmış bir yoldur. İş K. m.18, m.20
Para kalemleri
- Koşullu Kıdem tazminatı — Kural olarak DOĞMAZ. İstisnalar: muvazzaf askerlik, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması, yaşlılık aylığı veya toptan ödeme almak amacıyla ayrılma ve yaşlılık aylığı için yaş dışındaki koşulları tamamlayarak ayrılma. 1475 m.14
- Koşullu İhbar tazminatı (işverene ödenir) — Yön TERSTİR: bildirim süresine uymadan ayrılan işçi, süreye ait ücret tutarındaki tazminatı işverene öder. İş K. m.17
- Doğar Yıllık izin ücreti — Sözleşme hangi nedenle sona ererse ersin, kullanılmayan izin ücreti ödenir — istifa dâhil. İş K. m.59
- Doğar Ödenmemiş ücret, fazla çalışma ve tatil alacakları — İstifa, doğmuş alacakları ortadan kaldırmaz. İş K. m.32, m.41, m.47
Yapılması gerekenler
- 1. İstifayı yazılı verin ve tarihini atın; “ayrılma sebebi” yazmadan verilen dilekçe sonradan yorumlanır.
- 2. Kıdem tazminatı doğuran bir istisnaya dayanıyorsanız (askerlik, evlilik, emeklilik) belgesini ekleyin.
- 3. Bildirim süresini çalışın ya da süreye ait ücreti ödemeyi göze alın.
İş K. m.15
İşçi · deneme süresi içinde fesih
Deneme süresi karşılıklıdır: işçi de bu süre içinde sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. Çalıştığı günlerin ücreti ve diğer hakları saklıdır.
- Bildirim süresi
- Yok. Bildirim süresi aranmaz; işçi ihbar tazminatı borcu altına girmez. İş K. m.15
- Savunma alma
- Söz konusu değildir. İş K. m.15
- Hak düşürücü süre
- Uygulanmaz. İş K. m.26
- İşe iade
- Söz konusu değildir. İş K. m.18
Para kalemleri
- Doğmaz Kıdem tazminatı — Bir yıllık kıdem şartı deneme süresi içinde dolmaz. 1475 m.14
- Doğmaz İhbar tazminatı — Bildirim süresine gerek olmadığı için iki yönde de doğmaz. İş K. m.15
- Doğar Çalışılan günlerin ücreti ve doğmuş diğer haklar — Fazla çalışma ve tatil alacakları dâhil, doğmuş her alacak istenebilir. İş K. m.15
Yapılması gerekenler
- 1. Sözleşmede deneme kaydının bulunduğunu doğrulayın; yoksa ayrılışınız istifa sayılır.
- 2. Ayrılışı yazılı bildirin ve tarihini belgeleyin.
- 3. Doğmuş ücret ve fazla çalışma alacaklarınızı fesihle birlikte isteyin.
İşe iade: 1 ay + 2 hafta
İşe iade doğrudan dava ile başlamaz. İşçi önce arabulucuya başvurmak zorundadır ve bu bir dava şartıdır; arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Süre, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aydır ve kaçırıldığında feshin geçerliliği bir daha bu yoldan tartışılamaz.
-
Fesih bildiriminin tebliği
Süreler bu andan itibaren işler. Bildirimde sebep gösterilmemişse bu, başlı başına bir dava sebebidir. İş K. m.19
-
1 ay içinde arabulucuya başvuru
İşe iade talebiyle arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Süre hak düşürücüdür. İş K. m.20 · 7036 m.3
-
Anlaşmazlık: son tutanak
Taraflar anlaşamazsa arabulucu son tutanağı düzenler ve ikinci süre bu tarihten işlemeye başlar. 7036 m.3
-
2 hafta içinde dava
Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. İş K. m.20
-
İspat yükü işverende
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat işverene aittir. İşçi feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa onu ispatlar. İş K. m.20/2
-
Kesinleşme + 10 iş günü
İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır. Başvurmazsa fesih geçerli sayılır. İş K. m.21
-
1 ay içinde işe başlatma
İşveren başvuran işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa en az dört en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat öder. İş K. m.21
-
En çok 4 ay boşta geçen süre
Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar doğmuş ücreti ve diğer hakları ödenir. İş K. m.21
Feshi geçersiz kılan sekiz hata
Aşağıdakilerin ortak noktası şu: hiçbiri feshin sebebiyle ilgili değil, hepsi usulüyle ilgili. Sebebi sağlam bir fesih, usul yüzünden geçersiz sayılabilir.
-
01
Sebebi yazmadan fesih
Bildirimde “performans yetersizliği” gibi kalıp bir ifade yeterli değildir: sebep açık ve kesin belirtilmelidir. Belirtilmeyen sebep davada ileri sürülemez.
İş K. m.19/1
-
02
Savunma almadan davranış feshi
İşçinin davranışına veya verimine dayanan fesihte savunma alınmaması, tek başına geçersizlik sebebidir.
İş K. m.19/2
-
03
Altı iş gününü geçirmek
Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan derhal fesih, öğrenmeden altı iş günü sonra kullanılamaz. Süre geçmişse yol bildirimli fesihtir.
İş K. m.26
-
04
Bildirim süresi tanıyıp “haklı neden” demek
Süre tanımak, feshin derhal olmadığını gösterir. İki rejim aynı bildirimde birleştirilemez.
İş K. m.17, m.25
-
05
İstifa dilekçesi imzalatmak
Fesih işverenden geliyorsa işçiye istifa dilekçesi imzalatmak feshi istifaya çevirmez; iradeyi sakatlayan bir işlem olarak tartışılır.
İş K. m.19, m.24
-
06
Sebebi davada değiştirmek
Bildirimde yazılmayan bir sebep sonradan eklenemez. Sebep bağlılığı, yazılı bildirim şartının asıl sonucudur.
İş K. m.19
-
07
Toplu çıkarmada 30 günü atlamak
Otuz gün içinde kanunda sayılan sayıda işçi çıkarılıyorsa önceden yazılı bildirim zorunludur ve fesihler bildirimden otuz gün sonra hüküm doğurur.
İş K. m.29
-
08
Sözleşmede olmayan “deneme süresi”
Deneme süresi ancak sözleşmede kararlaştırılmışsa vardır ve en çok iki aydır. Yazılı olmayan bir deneme kaydına dayanan fesih genel hükümlere tabidir.
İş K. m.15
Sık sorulan sorular
Haklı neden ile geçerli neden arasındaki fark nedir?
Haklı nedenle fesihte ihbar süresi verilir mi?
Fesihten önce işçinin savunmasını almak zorunlu mu?
6 iş günlük süre ne zaman başlar ve hangi fesihlerde uygulanır?
İşe iade davası için süre kaç gündür?
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Deneme süresi içinde fesihte tazminat ödenir mi?
Fesih bildirimi yazılı olmak zorunda mı?
İşveren bildirim süresi yerine peşin ödeme yapabilir mi?
İş güvencesi kapsamına kimler girer?
Kaynaklar ve dayanak
- 4857 sayılı İş Kanunu m.15-26, m.53, m.59, m.109 — Deneme süresi, süreli fesih, iş güvencesi, fesihte usul, işe iade ve derhal fesih
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14 (yürürlükte kalan tek madde) — Kıdem tazminatının şartları, istisnaları ve tavanı
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 — İşe iade dâhil işçi-işveren uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.393-447 — Hizmet sözleşmesinin sona ermesi — İş Kanunu kapsamı dışındaki ilişkilerde uygulanır
Son güncelleme: 28 Ağustos 2026. Mevzuat değişebilir; kritik bir karar öncesi yürürlükteki metni kaynağından doğrulayın.
Fesih dosyası bir klasör değil, bir zincirdir
Savunma istemi, savunma, tutanaklar, fesih bildirimi ve tebliğ belgesi aynı dosyada durmadığında ispat yükü altındaki taraf savunmasız kalır. Korinsa evrakı okur, sürümlerini madde madde karşılaştırır, taslağı yazar ve dosyada kimin neyi ne zaman gördüğünü kayıt altına alır.